Tiny historical moment

Hey ya'll, this is a print screen shot from my blog. See that number right there?

Зайл муу гахай

Гахайн ханиадны вакцин

Хүмүүс айж байна. Би ч бас айж байна. Яагаад мөрөөрөө, зүгээр амьдарч болохоо байчихсан хорвоо юм болоо? Муу юм хийлгүй, хүнд гай тарилгүй, эрүүл мэндээ анхаараад мөрөөрөө амьдарч байхад элдэв янзын өвчин зовлонгууд энд тэндээс хийсэж ирээд байдаг сонин цаг үед амьдарцгааж байгаа хүмүүс бүгд яах учраа олохгүй, дотроо айдастай амьдарцгааж байна.

Мэдээллийн бүх сувгаар ханиад томуунаас урьдчилан сэргийлэх зорилготой ухуулга, сурталчилгаануудаар бөмбөгдөж байна. Ядаж энэ түвшинд ажиллаж байгаа нь сайн хэрэг ээ. Гэхдээ зогсоо зайгүй ийн бөмбөгдөж байгаа нь нөгөө талаас хүмүүсийн өнөөх айдсыг улам нэмэгдүүлсээр байгаа нь үнэн билээ. Хажуугаар нь элдэв цуу яриа энд тэндгүй тэнүүчилнэ. Маск зүүх хэрэггүй, зүүхгүй байснаас долоон дор мэтийн гажиг ярианд итгэчихсэн хүмүүс ч мэр сэр байх юм. Эрүүл хүн гахайн ханиад тусчихвал илүү хурдан үхнэ ч гэж байх шиг. Эрүүл хүн сонсоод итгэхэд бэрх зүйлсийг хүмүүс хоорондоо түймэр мэт хурдан дамжуулцгааж байна. Энэ хэрээр тэдний айдас улам бүр нэмэгдсээр л. Айдас ямар аюултай болохыг мэдэх үү?

Би нэг зүйлийг сүүлийн үед бодох боллоо. Юу вэ хэмээвээс, хүмүүс бид чинь сэтгэлээрээ амьдардаг бодгалиуд шүү дээ. Өвдчихгүй юмсан гэж бодох тусам өвдөцгөөдөг буюу аливаа зүйлд санаа зовох тусам нэрвэгдэх магадлал төдий чинээ ихэсдэг зүй тогтол хүмүүс бидэнд байдагтай маргах хүн байхгүй л байх. Тэгэхээр ийм байна аа, хүмүүс ээ. Хэдий чинээ айх тусам бидний бие махбодь айдсаа дагаад сулрана гэдэгтэй маргах хэрэггүй. Хэрвээ суларвал гахайн биш юм аа гэхэд энгийн ханиад томуугаар өвдөх л байх. Тэгээд хүрсэн ханиаднаасаа бүүр ч ихээр айх үед өнөөх гайхал нь хүндрэх л байх. Муу амтай нөхөр вэ гэж бүү бодоорой. Тун магадгүй үзэгдлийг л ярьж байна. Тэгээд яалгах гэсэн юм бэ гэж үү?

Хэдүүлээ өөрсдийгөө вакцинжуулъя. Биднийг бөмбөгдөөд буй урьдчилан сэргийлэх аргууд мэдээж хэрэгтэй зүйлс гэдгийг дээр хэлсэн. Гэхдээ зөвхөн маск зүүгээд, гараа байнга савандаж угаагаад, олны хөлөөс дайжлаа гээд бүрэн сэргийлэгдэхгүй. Тавин хувь сэргийлэх байх. Нөгөө тавин хувь нь та бидний сэтгэл санаанд байгаа юм. Бүгдээрээ сайхан тайван байцгаая. Айдас хүйдэсгүй, уур уцааргүй, сэтгэл санаа амар амгалан байх аваас хүний биеийн дархлаа гойд сайн ажилдаг гэдгийг батласан юм гэсэн. Гаднаасаа ч хамгаалъя, дотроосоо ч өөрсдийгөө хамгаалъя. Аль болох орчин тойрноо, юмс үзэгдлийг тайвнаар хүлээж авцгаая, айж эмээж, уурлаж бухимдахаасаа өмнө биеэ барьж сурцгаая. Зүгээр л нэг уриалга биш ээ, найзууд аа. Энэ бол өнөөдрөөс эхэлж та бидний амьдралдаа хэвшүүлэх ёстой шинэчлэл. Биеэ барьж, тайван амьдрах нь эрүүл байхын үндсийн үндэс. Уур биеийг зовооно гэдэггүйсэн билүү? Бидний цөөхөн Монголчууд сүүлийн үед хэт бухимдалтай амьдарч байгаа талаар бишгүйдээ л ярьцгаалаа, бухимдацгаалаа. Одоо харин өөрсдийнхөө төлөө, үр хүүхдүүдийнхээ төлөө, ирээдүйнхээ төлөө айдас хүйдэс, уур бухимдлаа гээх цаг ирж.

Би ч яахав тайван байж болж байна, харин бусад хүмүүс тайван байлгахгүй байна шүү дээ гэх гэнэн цайлган хүмүүс мэр сэр таарах л байх. Хамгийн гол нь бусдыг бухимдуулахгүй байх л хэрэгтэй шүү дээ. Нэг үхрийн эвэр доргиход мянган үхрийн эвэр доргино гэдэг дээ. Ойрхны жишээ татъя. Зам дээр хоёр жолооч нэг нь нөгөөгөө шахсаны төлөө зам таглаж зогсоцгоочихоод хэрэлдэж буй үзэгдэл байнга гарч байдаг даа. Энэ зуур тэдний араас гудам дүүрэн бөглөрөл үүсээд бүх жолооч нар бухимдалтай нь аргагүй дуут дохиогоо тэнхээ мэдэн хангинуулдаг. Тэр бүх хүмүүс өнөөх хоёрхон жолоочоос болж бухимдаж буй нь энэ, эрүүл мэндээрээ хохирч буй нь энэ. Тэхээр өөрөө бухимдахгүй байя гэвэл, их амархан. Ердөө л жоохон ч гэсэн хүлээцтэй байгаад сурчихвал болох нь тэр. Үүнийг хэрвээ уншиж байгаа бол би танаас хичээнгүйлэн гуйя. Олны дунд, замын хөдөлгөөнд оролцохдоо, хамт олонтойгоо, гэр бүлийнхэнтэйгээ харьцахдаа аль болох тэвчээртэй, хүлээцтэй хандаж байгаарай гэж. Үр дүнд нь та эрүүл байх юм байгаа юм. Таньд эрүүл энх, амар амгаланг хичээнгүйлэн хүсье!

Яана аа, одоо???

Би баларсаан. Ингээд л vхдэг юм байж. Ядаж 8 нас хvрчихээд vхсэн бол хамаагvй дээр байхгvй юу. Одоо би 6 настай. Ирэх жил сургуульд орох ёстой байсан юм. Ядахнаа сургуульд орж уншиж сурчихаад vхсэн бол Буратиногийн тухай номоо аль хэдийн eeрee уншаад дуусгачихгvй юу. Тэгсэн бол диваажинд очоод Буратиногийн тvvхийг Бурханд ярьж eгeх байсан даа. Одоо би номныхоо дeнгeж талыг нь л мэднэ. Бурхан надаас, “Буратино Папа Карлотайгаа уулзаж чадсан уу?” гэж асуувал яана. Буратино Мальвинатай уулзсанаас хойш юу болсныг би ерeeсee мэдэхгvй шvv дээ, яагаад гэвэл eвee eдeрт надад таван хуудсыг л уншиж eгдeг юм. Одоо цаана нь зeндee олон хуудас vлдээд байгаа. Гэтэл би ингээд номоо дуусгаж амжилгvй vхчих нь байна шvv дээ.

Хvн vхэхээрээ диваажин гэдэг гоё газар очдог юм гэсэн. Манай хажуу айлын хvvхдийн эмээ нь саяхан тийшээгээ явсан юм. Буцаж ирээгvй л байна. Намайг vхэхээс eмнe ирвэл тvvнээс диваажин гэж ямар газар байдаг талаар сайн асууж байгаад явах юмсан, сайхан ааштай эмээ байдаг юм. Даанч би тvvнийг хvлээж амжихгvй байх л даа. Нээрээ диваажин руу номоо авч яваад тэр эмээгээр уншуулж болох болов уу? Гэхдээ хажуу айлын хvvхдийн эмээ ч ном уншиж мэдэхгvй л дээ, манай eвee шиг мундаг биш юм чинь.

Манай eвee ч vнэхээр мундаг шvv. Орой болгон нvдний шилээ зvvж байгаад миний номыг уншиж eгдeг юм. eвeeгийн зав гарахгvй бол би номоо эмээгээрээ уншуулдаг. Манай эмээ багш болохоороо надад бас vсэг зааж eгдeг юм. Би ёстой хурдан сурч байгаа, eнeeдeр гэхэд л ААВ гэж бичиж сурсан. Аавыгаа ирэхээр бичиж vзvvлэх юмсан гэж бодоод хичээгээд л байгаа. Манай ээж аав хоёр “хойно” гэдэг газар сургуульд сурдаг болохоор би одоохондоо эмээ eвeeтэйгээ хамт байдаг юм. Намайг сургуульд орохоор ээж аав хоёр ирээд, дvv бид дeрeв хамтдаа амьдрах гэж байсан юм. Гэтэл би ингээд юу юугvй vхэх болчихдог, онцгvй юм аа. Айгvй л бол ирэхээс нь eмнe vхчихлээ гээд ээж аав хоёр гомдох байх даа.

Хажуу айлын хvvхдийн эмээг vхэхэд тэдний ээж аав хоёр уйлаад, гэрээр нь дvvрэн ууртай царайтай хvмvvс сууцгаагаад, бeeн л юм болоод байх шиг байсан. Диваажин гэж тийм гоё газар байдаг юм бол тэд нар яагаад уйлаад байсан юм болоо? Эмээ нь тэд нарыг авч явалгvй, ганцаараа яваад eгсeн гээд гомдоод уйлсан юм болов уу? Эмээ намайг авч явалгvй, ганцаараа дэлгvvр яваад eгeхeд би ч гэсэн гомдоод уйлчихдаг л юм. Гэхдээ би одоо том болсон юм чинь аль болох уйлахгvй байхыг хичээж байгаа л даа. Хажуу айлын эгч ах хоёр ийм том болчихоод уйлж байдаг, ичдэггvй юм байх даа? Би лав байсан бол ичээд уйлахгvй ээ.

Миний Буратиногийн тухай номыг саяхан манай ээж аав хоёр явуулсан юм. Тэр хоёр дандаа надаа гоё юм явуулдаг л даа. Тvрvvн ирэхдээ бас айгvй гоё шар vстэй хvvхэлдэй авчирсан, гэхдээ хажуу айлын хvvхдэд байдаг шиг гоё буу авчирч eгсeн бол бvр гоё байхгvй юу. Би eчигдeр хvvхэлдэйнийхээ vсийг Мальвинагийнх шиг цэнхэр eнгeтэй болгох гэж байгаад нvvрийг нь муухай болгочихсон. Эмээг загнана байх гэж бодоод хvvхэлдэйгээ орныхоо доор нуучихсан байгаа. Одоо би vхчих юм чинь эмээд загнуулахгvй, гоё доо.

Намайг vхчихээр миний шар vстэй хvvхэлдэй ганцаараа уйдах байх даа. Бид хоёр уул нь дандаа хамт айл гэртэж тоглодог юм. Хажуу айлын хvvхдэд сайн захиж байгаад л явахаас. Тэр ч гэхдээ буунаас eeр юм мэдэхгvй л дээ. Айгvй л бол хvvхэлдэйг минь айлгачихна. Тvvнийг айлгахаар нvд нь хаагдахаа байчихдаг юм, над руу хараад л байна. Нээрээ миний хvvхэлдэй айгvй гоё урт сормуустай том нvдтэй шvv. Яг л Мальвинагийнх шиг. Миний сормуус ийм гоё урт болох болов уу?

Одоо би унтаад eгвeл маргааш eглee диваажинд сэрч магадгvй, тийм ээ? Нээрээ диваажинд цэцэрлэг байдаг болов уу? Би eглee болгон босоод цэцэрлэгтээ явдаг юм. Хэрэв диваажинд цэцэрлэг байдаг бол битгий eдeр унтуулдаг байгаасай. Би цэцэрлэгт унтах ёстой дургvй. Унтасны оронд тоглосон нь хамаагvй гоё байхгvй юу, даанч багш нар ойлгохгvй л дээ. eдeржин тоглуулдаг цэцэрлэг байвал ямар гоё вэ. Цэцэрлэг тарахад нэг биш хоёр баавгатай чихэр eгдeг бол бvр гоё. Тэгвэл би нэгийг нь eeрee идээд, нeгeeхийг нь эмээдээ авчирч eгeхгvй юу. Одоо ч гэсэн би багшийн eгсeн чихрийг хадгалж байгаад, гэртээ ирээд эмээтэйгээ хувааж иддэг юм. Нээрээ би диваажин руу ганцаараа яваад, эмээ энд vлдвэл би хоёрын хоёр чихрээр яах ч юм билээ.

Бодоод байсан чинь vхэх муухай юм байна. Намайг vхчихвэл эмээ eвee, ээж аав, дvv эд нар яах болж байна аа? Бас миний хeeрхeн хvvхэлдэй ганцаараа хоцроно. Ер нь л би vхэж болохгvй юм байна. Яах гэж eнeeдeр шийгуаны яс идэв ээ? Ясыг нь идэхээр маргааш нь vхдэг гэж мэдсээр байж… Шeнe ходоодонд минь шийгуаны мод ургаад, тэгээд л би vхчихнэ шvv дээ. Уул нь би шийгуаныхаа ясыг тvvж идэх гэж зeндee хичээсэн юм, даанч мэдэлгvй хоёр яс залгиад хаясан. Одоо яанаа? Буцаагаад гаргачихаж болохгvй байх даа? Ядаж Буратиногийн тухай номоо дуусгачихаад vхсэн бол… яанаа, нvдээ тас аниад л унтаад eгeхeeс… маргааш битгий болоосой!

Үүнийг дээхнэ миний нэг танил бичиж байсан юм. 4 сарын 1-ний мэнд найзууд аа!!!

Чанар хамгийн зөв хэмнэлт

Гэр ахуйдаа зарцуулдаг мөнгөө хэмнэнэ гэдэг нь ердөө л гэр бүлийнхээ хэрэгцээг зөв тодорхойлж, танд болон танай гэр бүлд яг ямар зайлшгүй хэрэгцээ байна вэ гэдгийг мэдсэнээр эхэлдэг. Хэмнэлт гаргаж эхлэхийн тулд хэрэгцээтэй зүйлсийнхээ жагсаалтыг боловсруул. Хамгийн том зүйлсээс эхлээд, жижиг гэлтгүй бүх л зүйлсийг тусгаж өгөхийг хичээх хэрэгтэй. Томоохон хэмжээтэй, үнийн дүн ихтэй зүйлсээс, жишээ нь байр, машин гэх мэт зүйлсээс маш их мөнгө хэмнэдэг гэдгийг сануулмаар байна. Томоохон зүйлсээс гаргасан хэмнэлт дээр чинь нэмээд хоол, хүнс болон хувцас, гоо сайхны барааны хэрэглээнээс гаргасан хэмнэлт чинь ороод эцсийн дүндээ үнэхээр сонирхол татам мөнгө хэмнэгдэн, танд үлдсэн байх магадлалтайг санана уу.

Ерөнхий зөвлөлгөө

Хэрэгцээ болон хүсэл хоёроо ялгаж сур: Хэрвээ та хэрэгцээ болон хүсэл хоёроо ялгадаг болж чадах аваас асар их мөнгө хэмнэх ур чадварыг эзэмшиж эхэллээ гэсэн үг. Хэрэгцээ гэдэг нь тодорхойлоход маш хялбар. Нэг үгээр бол таны амьд явахад зайлшгүй хэрэгтэй, байр, хоол, хувцас, тээврийн хэрэгсэл гэх мэт зүйлсийг хэлж байгаа юм. Хүсэл гэдэг нь таны болон танай гэр бүлийн амьдралыг мэдэгдэхүйц сайжруулах зүйлсийг хэлнэ. Одоо үед машин гэдэг бол жирийн хэрэгцээ болсон гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байх. Бензин бага иддэг, овор багатай, сэлбэг нь хямд бөгөөд олдоц сайтай тэрэг бол энэ хэрэгцээг элбэгхээн хангачихдаг. Харин жийп болоод ирэхээрээ л хэрэгцээ гэхээсээ илүү хүсэл болчихож байгаа юм. Энийг яах гэж хэлээд байна вэ гэвэл таныг хэрэгцээ, хүсэл хоёроо бусдын нүдэнд лаг болж харагдах гэсэн хүслээсээ болж хольж хутгаад, эцсийн дүндээ санхүүгийн хувьд хүнд цохилтонд битгий өртөөсэй л гэсэндээ тэр шүү дээ.

Үнэ хямдтай нь дээр гэж үү? Ажиглаад байхад хүмүүс гар дээрх мөнгөө багасах тусам хэрэглээгээ хямд үнэтэй бараа бүтээгдэхүүн уруу чиглүүлдэг болох нь нотлогдсон байна. Бараг л олдмол рефлекс гэмээр юм уу даа. Гэхдээ, энэ нь үнэхээр зөв алхам мөн үү? Хямдхан авсан тэр бараанууд тань урт хугацааны турш таны хэрэгцээг хангаж чадах уу? Эсвэл таны хүсдэг үр дүнг танд өгч чадах уу? Та жишээ нь дэлгүүрээс хямдхан үсний шампунь авахаар зогсож байхдаа үр дүн нь ямар байх талаар эргэцүүлдэг үү, эсвэл үсээ л угааж байвал болоо гээд авчихдаг уу? Ихэнх үсний гэмтэл буюу хуурайшил, үс унах, хугарах, салаалах зэрэг нь хямд шампуниар угааснаас болдог гэдгийг та эрхбиш дуулсан л байлгүй. Эсвэл үнэ хямдаас нь болоод материал муутай цамц авчихаад, түүнийгээ бас л хямд үнэтэй угаалгын нунтагаар угаагаад байвал тун удахгүй бас дахиад нэг хямд цамц авч л таарна даа? Зөвхөн өнөөдөртөө гаргасан хэмнэлтээ жинхэнэ хэмнэлт боллоо гэж боддогоос болоод урт хугацаанд бид хэмнэхээсээ хамаагүй илүү зардал гаргачихсан байдгаа анзаардаггүй нь харамсам. Чанартай хүнсний бүтээгдэхүүн идэж хэрэглэснээр та ирээдүйд ходоодныхоо эмчилгээнд зарцуулах мөнгөө хэмнээд зогсохгүй, хамгийн гол нь эрүүл мэндээ бүтэн авч үлдэж байгаа юм шүү дээ. Эсвэл чанартай угаалгын нунтагаар хувцас хунараа угааснаар тухайн эдлэлийнхээ насыг уртасгаж байгаа хэрэг. Хэмнэлт гэж үнэндээ үүнийг л хэлнэ шүү дээ.

Үнэтэй зуршлууд ашигтай юу? Хүмүүс зарим тохиолдолд ямар нэг зүйл шинээр худалдан авахдаа хэрэглээндээ нийцэхүйц хэмжээнээс хэд дахин илүүг төлдөг. Жишээ нь $15'000-тай хүн $5'000-р машин авч унах боломж байсаар атал бүх мөнгөөрөө том жийп авч унадаг, эсвэл яг өртөгийг нь бодоод үзэхэд 3'000 мянган төгрөгийн үнэтэй цамцан дээр 20'000 төгрөгийн ямар нэг брендийн лого хадсан цамц авч өмсөх, эсвэл жирийн нэгэн дундаж ресторанд ороод 10'000 төгрөгөөр аваад идэх хоолтой яг адилхан амттай хоолыг аль нэгэн үнэтэй ресторанаас 50'000 төгрөгөөр авч идэх гэх мэтчилэн тоочоод байвал барагдашгүй. Гэр бүлийнхээ мөнгийг ямар зүйлд зарцуулаад байгаагаа бодож үзээд, зарим нэг үнэтэй зуршлаасаа татгалзахад болохгүй нь юун.

Том савлагаатай нь илүү үнэтэй байдаг уу? Одоо үед ихэнх бүтээгдэхүүнийг янз бүрээр савлан худалддаг болжээ. Кока-Кола л гэхэд та бидний нэрлэж заншсанаар Эм Си Эс буюу шилтэй, тэгээд лаазтай, удаад нь хүслийн ундаа, бидний ундаа, түмний ундаа гэх мэтчилэн савлагдан борлуулагддаг. Савлагаа нь томрох тусмаа нэг грамм ундааны үнэ хямдарч байдгийг хүмүүс бүгд мэддэг. Хэлэх гээд байгаа юм маань их энгийн. Хэрвээ танай гэр бүлийн хэрэгцээнд гурил, будаа, элсэн чихэр, эсвэл шампунь, угаалгын нунтаг зэрэг тань дуусаад, та шинийг авах гэж байгаа бол айлтүй том савлагаатайг нь сонгоорой. Та хэмнэлт гаргалаа л гэсэн үг. Ингээд эцэст нь дүгнээд хэлэхэд хэмнэлтийг зөвхөн тухайн мөчид гаргаснаараа тооцдоггүй, харин ч урт хугацаанд ихийг хэмнэх нь илүү үр дүнтэй бөгөөд чанартай бүтээгдэхүүн хэрэглэснээр урт хугацаанд хэмнэлт гаргах үндэс суурь юм. Нэг үгээр бол чанар хамгийн зөв хэмнэлт гэсэн үг билээ.

Тарчлаан

...Нэгэн сургуулийн санхүүгийн өрөөнд болсон яриа.
- Төлбөр төлөх гэсэн юм, хэнд өгөх вэ?
- Зав алга байна аа, дараа ир.
- Төлбөрөө төлөхгүй бол хичээлд нь суулгахгүй гээд хөөгөөд байх юм...
- Тэр надад ямар хамаатай юм бэ?
- ???...

...Нэгэн компанийн захирлын туслахтай ярьсан яриа.
- Уг нь захирал чинь өөрөө над уруу утасдаад, өнөөдөр 14.00-д энд уулзъя гэж цаг тохирсон юм.
- Захирал алга аа!
- Хэзээ ирэх бол?
- Би яаж мэддэг юм бэ?
- Та тэгвэл утасдаад мэдээд өгөөч.
- Чадахгүй ээ, цаанаа суугаад хүлээж бай, эсвэл дараа ир...

... Нэгэн компанийн санхүүгийн өрөөнд болсон яриа.
- Тооцоогоо нийлэх гэсэн чинь танай манай хоёрын хоорондын тооцоо зөрчихөж. Тэгээд би хайж байгаад танай ... салбар дээр чинь ...-р падааныг буруу дүнгээр оруулчихсаныг оллоо. Та үүн дээр ямар нэг арга хэмжээ аваад, надтай тооцоогоо нийлээч.
- За чи нэгэнт хаана зөрүү гарсныг мэдсэн юм бол наадхаа бариад манай ... салбар дээр очоод, хүмүүсээс нь гуйж байгаад алдааг нь засуулчихаад буцаад ир.
- Үгүй ээ, энэ чинь уг нь танай алдаа шүү дээ...
- Тэгээд? Чадахгүй бол болих л үгүй юу, чамтай тооцоо нийдэх албатай юу?

... Нэгэн дэлгүүрийн няравтай хийсэн яриа.
- Өнөөдөр танай барааг хүлээж авахгүй ээ.
- Яагаад?
- Яах юу байдаг юм бэ? Авахгүй л гэсэн бол авахгүй шдээ.
- Авахгүй байсан юм бол өчигдөр яах гэж захиалга өгсөн юм бэ? Энэ машины тэвш дүүрэн барааг чинь захиалга аваад, авсан захиалгыг нь бэлдээд, ачаад, ийш нь авч ирэх гэж зөндөө хүн ажиллаж цагаа зарцуулж байгаа шүү дээ.
- Тэгээд?...

...Нэгэн дүүргийн иргэний бүртгэл мэдээллийн тасагт болсон яриа.
- Лавлагаа авах гэсэн юм.
- Өнөөдөр иргэдэд үйлчлэхгүй ээ. (компьютер дээрээ solitaire тоглох хөдөөний байрын хүүхэн)
- Ганц лавлагаа бичээд өгчих л дөө, та завтай байна шүү дээ.
- Миний завтай завгүй чамд ямар хамаатай юм бэ? Өнөөдөр хүлээж авахгүй, дотоод ажилтай, гар цаашаа!

Танил тохиолдолууд байна уу? Яг ийм биш гэхэд иймэрхүү зүйлтэй нүүр тулсан л биз дээ? Яагаад бид ийм нийгэмд амьдраад, үүнийг нь тэсээд, болоод байгаа юм бэ?

Алтан Гадас одонт Монголын Ардчилсан Хувьсгалт Нам буюу Touching lives, disimproving life

Амьдрал гэдэг юутай баян, юутай шоглоомтойг нүдээр үзээд суух үе бас ирдэг л юм байна. Яг юу болоод, яг яагаад байгааг сүүлдээ ойлгохоо ч байчихлаа. Боож үхэхдээ хүрвэл төрийн төлөө биш, ирээдүйн төлөө боогоод үхчихмээр санагдах л юм... Биднийг тэнгэр ивээг ээ! Гэхдээ дахин ивээх болов уу?

Vхэж vл болно - Чингис Хаан

.

...Наран зүүн зүгт хаанаас ургаж,

Баруун зүгт хаана жаргадагийг

Анд минь чи үзсүгэй...

.

.

Кино зохиолыг: [С. Жаргалсайхан]

Найруулагч: Р. Эрдэнэбулган

.

.

.

.

Кинонд ямар хүмүүс тоглосоныг би дурьдах нь илүүц хэрэг хэмээн бодоод алгаслаа. Юутай ч бүгд таньдаг хүмүүс байна лээ.

.

Дээхнэ би нэгэн киноны тухай бичиж байхдаа киног мэргэжлийн түвшинд шүүмжлэх хүн биш хэмээн өөрийгөө дүгнэсэн минь одоо ч хэвээрээ тул нээх сүрхий шүүмжлээд яахав. Зүгээр таалагдсан агаад таалагдаагүй зүйлсээ та бүхэнтэй хуваалцсу.

.

Хамгийн түрүүнд энэхүү кинонд ашигласан техник хэрэгсэл маш сайн байжээ гэсэн сэтгэгдэл төрсөн. Харин энэхүү техник хэрэгслүүдийг ажиллуулсан хүмүүс төдийлөн сайн байгаагүй юм шиг санагдлаа. Ялангуяа анимаци тал дээр үнэхээр сул байсан нь сүүлийн үеийн Голливүүдийн кино их үзсэн маний нүдэнд өртсөн байх ч талтай. Эгээ л урьд өмнөх шигээ камерын урдуур хүн гүйгээд өнгөрмөгц цаана нь нуруундаа сум зоолгосон хүн унаж байх жишээний. Гэтэл сүүлийн үед киноноос энэ мэт шальдар булдархан байлдаан үзэхээ байсан улс шүү дээ бид чинь. Зүй нь нэгэнт л түүхэн кино хийхээр зорьсон тул зөвхөн энэ ажил дээр нь ядаж Солонгосоос мэргэжилтнүүд уриад хийлгэсэн бол арай өөр харагдах байсан ч байж мэднэ.

.

Киноны эхний хэсэгт Тэмүүжин болон Жамуха нарын залуу идэр насыг харуулдаг. Чингэхэд нөгөө Цэрэндагва гуай, Төмөрбаатар гуай нарын нүүрийг яасан ядуухан хувиргаа вэ гэж бодсон. Хүүхэн хүнийх шиг зассан хөмсөг, урдуур нь тавьсан чёлка зэрэг нь үнэхээр жул харагдсан шүү. Харин дүрүүдийн хувцас хунар, бусад хэрэгсэл нь хаа очиж үнэхээр муулах юмгүй болсон байсныг хэлсү.

.

Жүжигчид маань эхэн үедээ дүрээрээ бус жүжигчинээрээ буугаад байсныг бас дурдууштай. Дэмидбаатарыг харахаар Нялх Сэнгүм бус хашир өөрөө харагдаад, танхим ч инээлдээд байсан. Сувд гуай Өэлүн эхийн дүрийг их нялуундуу амилуулсан нь сонин агаад нэг л дасаж өгөхгүй байлаа. Жүжигчин Одончимэг Бөртэ хатны дүрийг маш сайн амилуулжээ. Харийн эрд булаагдаад, буцаж эрдээ очиж байгаа бүсгүй хүний дүрийг гайхалтай үзүүлж чадсан. Аа харин Цэрэндагва гуайг үнэхээр биширсэн. Жамуха гэдэг хүнийг үнэндээ л өөрөөр харуулна лээ. Монголын төлөө цохилох зүрхтэй, талын эрэмгий баатар эр. "Би Тэмүүжиний анд мэт дайсан нь, дайсан мэт анд нь" гэсэн үгэнд энэхүү киноны философи тэр чигээрээ багтах ажгуу. Төмөрбаатар гуай өөрөө хэлэхдээ, би энэ кинонд Чингис хаанаа бус, Тэмүүжинг харуулахыг зорьсон гэсэн нь үнэн байлаа. Үнэхээр, алдах үедээ алдаж, онох үедээ онодог, уурладаг, уйлдаг, баярладаг, гуньдаг жирийн Монгол эр хүн мэт Тэмүүжиний дүр их дотно санагдсаан.

.

Бүхэлдээ энэхүү кино нь Их Монгол Улс байгуулагдахаас өмнөх үеийн Монгол овог аймгуудын нэгдэх гэсэн тэмцлийг харуулсан агаад Тэмүүжин, Жамуха хэмээх хоорондоо гурвантаа андын тангараг тавилцсан талын баатар эрчүүдийн нөхөрлөл, тэмцлийг харуулсан кино болсон байсан. Их зорилгын төлөө нэгэн зэрэг үхэж болоогүй хоёр анд, их үйлсийг бүтээхэд нэгэн зэрэг амьд байж болохгүйг ухаарсан баатрууд...

.

Киноны саундтрак ярих юмгүй сайн. Үнэхээр дүрстэйгээ нягт наалдах эгшиг төгс аялгуу байлаа. Гэхдээ Жанцанноров гуай яах байсан бол гэсэн бодол төрснийг нуух юун.

.

Би С. Жаргалсайхан гуайн Чингис Хааны Нууц Түүх хэмээх романыг саявтархан амтархан уншиж дуусгасан агаад энэ кино тэрхүү зохиолыг ерөнхийдөө барьж хийгдсэн нь асар таалагдсан. Гэсэн хэдий ч зохиол дээр гардаг зарим онц сонирхолтой өрнөл, таамагналуудыг харуулаагүй нь тоогүй. Бусдаар бол дажгүй ээ. Гэхдээ би л лав түүхэн гэхээсээ илүү commercial уран бүтээл гэмээр байна.

.

Та нөхөд өөрсдөө үзээд, өөр өөрсдийн мэргэн оюундаа тунгаана биз ээ. Enjoy watching, my fellow friends.

"Мойлхон"

.

.

.

...Хатан зүрх хагацаж

Халуун цус урсана...

.

.

.

Кино зохиолыг Б. Баярмагнай

Найруулагч МУГЖ А. Энхтайван

Дүрүүдэд: Г. Золбоот, Б. Баярмаа, Г. Алтаншагай, Д. Наранхүү

.

.

Би миний өвөг эцэг, эмэг эх нар маань чухам ямархан юман дундаас амьд гараад, өвөөг минь, эцгийг минь, тэгээд намайг хүн болгон төрүүлээ вэ гэдгийг мэдэх гэсэн учир энэ киног зорин байж үзсэн билээ.

.

Би энэ киноны тухай ярих гэсэнгүй, зүгээр л үзэхдээ төрсөн сэтгэгдэлээ та бүхэнтэй хуваалцъя хэмээлээ. Юуны өмнө энэ киног үзэхэд сэтгэлд нэг их харуусал амтагдаад байсныг хэлмээр байна. Хайран хүмүүс, хайран амьдрал... хайран цаг хугацаа...

.

Монгол угсаатай олон аймгуудын нэг Буриад зон үнэндээ геноцид буюу удам угсаагаар нь аймагчлан устгах хэмээх хамгийн аймшигт үзэгдлийн дундуур хагацал, зовлон гээчийн яс махаараа, сэтгэл зүрхээрээ мэдэрч амьдарсан хүмүүс ажгуу. Эмээ маань 1937 онд жаахан хүүхэд байсан агаад тухайн үед хонь гаргачих хүн олдохоо байчихсан байсан гэдэгсэн. Эр хүйстэй болгоныг, арав гаруй наснаас дээш л бол барьж аваачаад бууд гэдэг байж. Ямар ч өчиггүй, юу ч асуулгүй, ердөө л буриад болохоор нь, хамаг эд хөрөнгийг нь хураасан зөвлөлт засгаас зугтаж, төрөлх Байгаль далайн хөвөөнөөсөө амьдрал хайн Монголын нутагт орж ирснийх нь төлөө шүү дээ. Хүний амь гэдэг юутай үнэгүй, юутай хэврэг вэ?

.

Сүх хангинуулан, модоор морин тэрэг, бярвааз завь, торхон байшин урлан, трубкандаа тамхи нэрэн шившээд хөлсөө арчин суусан буриад эрчүүд яагаад буруутгагдаа вэ? Уур савссан ёпоошигоо барин, тос бялхсан зөөхийгөө мойлтой хутгаж суусан буриад бүсгүйчүүд юуны төлөө амьдын хагацал үзээ вэ? Ээжийн охид, аавын хөвүүд яагаад өнчрөө вэ? Хэн хариуг нь мэдэх вэ? Хэнээс амийг нь нэхэх ёстой юм бэ? Хэн?

Загас мэт дуугvй байцгаа!!!

Яг өнөөдрөөс эхлээд чи, би, бид цөм 2000 – 2004 оны хооронд амьдарсан шигээ мал мэт таг дуугүй, бие биесээ хардаж, сэрдэж амьдрах нь ээ. Юун нөгөө Оюу Толгой, Таван Толгой. Одоо чам руу, над руу салаавч үзүүлээд, битгий горьд, энэ чинь төрийн юм гэж хэлнэ гээд бод доо. Ядаж Улаан-Үд, эсвэл Эрээнд ч болохнээ очиж амьдармаар санагдаж байна... Эмгэнэл илэрхийлье найзууд аа!

Эсрэгээр нь

Анд найз минь чи сохорын газар нүдтэй нь, доголонгийн газар хөлтэй нь болж явахыг хичээгээрэй...

Ёооо...

Сонгууль хурдан дуусаасай... Зүгээр амьдрахсан...

A precious life in Jungle

Жунгли буюу шугуй. Бүх юм энгийн агаад оригоороо. Амьдрал өөрийнөөрөө өрнөж, буцалж, асаж, унтарж байдаг газар. Амьтай голтой бүхэн өөринхөөрөө амиа зогоохыг хичээцгээнэ. Гэхдээ энд нэг л хууль үйлчилнэ. Үхсэний хохь амьдын зол буюу хүчтэй нь амьдарна гэдэг хууль. Өөр ямарваа нэгэн хууль дүрмийг байгаль эх энд тавиагүй ажгуу.

Саяхан нэг нөхрийн блог дээрээс /Игагийх шиг санаж байна/ хүмүүс бид оюун ухаан, ухамсрын хувьд балар эрт, дөнгөж үүсэж байсан үеэсээ нэг их сайжирж шалиагүй гэсэн цитат уншиж байсан санаанд орж байна. Үнэндээ сүүлийн үед өөрийн эрхгүй би чинь хаана амьдраад байна аа гэж бодогдоод байх боллоо. Эргэн тойрноо элдэв засал чимэглэл, аксесуаруудаас нь ургуулан бодохын хүчээр салгаад буюу шалдлаад харваас бид шугуйд амьдраад байсан юм байна шүү дээ, найзуудаа. Үнэндээ баахан хууль дүрэмтэй юм шиг атлаа, мөрддөг нь нэгээхэн бээр ч үгүй. Дургүй хүргэснийгээ зодох энүүхэнд, тэр байтугай алж, алуулах амархаан болчихоод байна. Шугуй биш гэх үү? Нар орoв уу үгүй юу л хаа сайгүй хашгираан, орилоон. Ална аа, хядна аа, аллаа, хядлаа гэж орилоцгоогоод л. Шугуйд шөнө сармагчингууд орилдогоос ялгаа бараг л байхгүй. Хаанаас нь ч харсан соёлтой гэхээр хоёр залуу бие биендээ зам таьж өгөөгүйгээс болоод гэгээн цагаан өдөр зам дээр муудалцаад, нэг нь нөгөөгөө гааздаад унагаачихаж байна. Шугуй биш гэх үү? Хоёр хөөрхөн хос хөтлөлцөөд хотын гудмаар ирээдүйгээ ярилцан алхаж байхад нь хажууд нь бүдүүн машинтай бүдүүн ах нар ирж зогсоод охиныг шууд хоргоогоод эхлэх жишээтэй. Хажууд нь яваа хүү хэн ч биш аятай л. Дахиад л шугуй биш гэх гэж байна уу? Автобусны арын суудал дээр шууд архи задлаад тойруулаад эхлэх жишээтэй. Тэгснээ ууж байхад тамхи татaхгүй бол болохгүй гээд тамхи баагиулаад эхэлнэ. Кондуктор шаардлага тавих гэхээр эгч сээтэн хаяад байгаа юм уу? Нэг татвал тат л даа гэж мангуураад л. Уусан жаахан нь орой уруу нь гараад ирэхийн үед автобусанд яваа бүх зорчигчидод агсамнаж эхэлнэ. Яадгийм, намайг энд таних хүн байхгүй юм чинь гэж шүлсээ үсчүүлээд л. Иймэрхүү жишээ дурдаад байвал наян долоогоороо олдоно.

За тэгээд цаашилбал гудманд, аль нэг олны хөлийн газар эсрэг хүйснийхээ хүн уруу тас ширтэнэ. Эсвэл хүний биед зөвшөөрөлгүй халдлага хийгээд эхэлнэ. Эрчүүд нь аль болох энд тэнд нь гар хүргэчих санаатай, хүүхнүүд нь болохоор хамаг биеэрээ наалдаж ирээд л. Цаад хүнээ эвгүй байдалд оруулаад байгаагаа ч ойлгохгүй. Үүнийг чинь эвтэйхнээр бол бэлгийн дарамт үзүүлэх гэдэг болчихсон юм билээ л.

Иймэрхүү үзэгдэлүүдийг шугуйгаас жинхэнэ утгаар нь харж болдог юм гэнэ лээ. Зурагтаа асаагаад National Geographic дээр тавихад л манай нийгмийг дүрүүдэд нь өөр амьтад тоглуулаад үзүүлж байгаа. . .

Есeн жор

Эвий, миний муу блог. Тоосонд дарагдчихсан эрээн авдар мэт, хэзээ нэг гар хүрч тоосыг минь гөвөх бол гэсэн шиг байж л байх юм. Янз нь энэ хавиар амьтан хүн ойрд үзэгдээгүй бололтой дог оо.

За тэгэхээр, хэтэрхий баян амьдрал дундаас миний амьдрал ч бас баялаг гэгч нь аргагүй өрнөж байна. Сонин юм ихтэй атлаа тэр гэчихээр зүйл хомс юм уу даа. Монголдоо ирснээс хойш энүүгээр шагайгаагүй байж яахаараа сонингүй байх гэж гэж үү? Яахав дээ, нэгэн хэмийн амьдрал дунд би өөрөө өөртөө ч сонирхол төрүүлэхээ боличих юм. Өглөө сэрээд машинаа унаад гарна. Өдөржин явсаар орой аль уже сунаад уначихсан баагий орж ирнэ. Та нар намайг халтуур хийгээд байна гэж эндүүрэв ээ. Ерөнхийдөө төстэй л дээ. Гэхдээ шаал ондоо ажил хийж байгаан.

Монголчууд маань нэг "шинэ" юм үзэх юм уу, сонсчихоороо хэсэгтээ л тэрэнтэйгээ хамт элийрдэг нь хэвээрээ гэдэг нь оны өмнөхөн бөмбөгдсөн Соёмбо сархадын рекламнаас хойш дахин батлагдах шив. Хэн хүнгүй л "Намайг Амараа гэдэггүй..." гэж ирээд л. Нэг гар бүүр "Би 100-ийн найрка уудаггүйн. Ядаж 1000 архи аваад уучихдаг. Шилээр нь биш, 50-н аяганд уучдийн. Намайг Гомбоо гэдэг..." гэчихсэн зогсож байсандаг.

Энэ Монгол улсын дээр нэг сонин уур амьсгал байнга байгаад байна гэсэн дүгнэлт хийсэн. Тэр нь юу вэ хэмээвээс улс төржих синдром. Хүмүүсийг ажаад байхнээ манайхан бүгд онолчид болчихжээ. Бүгд улс төржөөд, асуудал ярьсан хүмүүс л байх юм. Зүй нь бол иймэрхүү улс орон хөгжөөд, дэлхийд жишиг улс болсон баймаарсан. Гарц, шийдэл ярьсан хүн, хүний байтугай нохойн хуруу дарснаас цөөхөн. Ядаж байхад энэ жил нь нөгөө айхтар сонгуультай жил нь гэж байгаа. Хэдэн хүн инфаркт болох бол доо хөөрхий.

Дээр хэлсэнчлэн миний ажил болбоос өдөржин машин унаж гадуур явах гэдгийг ойлгосон байх. Яг ч тэгээд л болчихдог юм бас биш л дээ. Машин унаад гадуур өдөржин явахыг гоё гэх хүн бий л байх. Гэхдээ, Монголд бол гоё гэхээсээ илүү "Халтуурын жолооч болмор" гэж хараамаар болчихсон байх юм. Дүрэм журам байхгүй ээ, байхгүй. Тэгдэг, ингэдэг гээд жолооч нарын мууг дуудах гэсэн чинь шууд л зүрх савлаад эхэлж байна. Харин санал байна. Жолооны үнэмлэхийг ЗӨВХӨН ХҮНД олгож баймаар байна. Намайг юу гэх гээд байгааг үүнийг уншиж буй та ойлгосон байх гэж найдаж байна. Мөн түүнчлэн уулзвар бөглөрчихөөд байхад цаахна талд нь зогсож байдаг улаан дохиур барьсан, дүрэмт хувцастай бодьгалуудыг ч бас ХҮН мөн үү биш үү гэдгийг нь нягталж байж ажилд авж байгууштай. Ядаж тэр нөхдүүдийн IQ-г шалгаж баймаар юм аа. Эцэст би өөрөө сохрын газар сохор, доголонгийн газар доголон явж сурууштай байна аа, найзуудаа.

Сайн уу?

Who moved my cheese?

Амьдралдаа тохиолдож, гарж буй өөрчлөлтүүдийг хэрхэн зөвөөр хүлээж авах, хэрхэн даван туулах тухай хүүрнэл үлгэр маягаар өгүүлсэн гайхалтай сайхан ном байдаг юм байна. Энэхүү урам зориг хайрлах шидэт хүчтэй номыг Др. Спенсер Жонсон гэдэг хүн 1998 онд бичжээ. Номонд хүмүүс амьдралдаа гарсан өөрчлөлтүүдийг хэрхэн янз янзаар хүлээж авдгийг хоёр жижигхэн хулгана, хоёр бяцхан одой хүн болоод тэдний хайж байгаа бяслагны агуулахаар жишээлүүлэн дүрсэлсэн байдаг. Анх хэвлэгдсэн цагаасаа эхлээд New York Times сонины бестселлер болсоор яваа энэхүү номыг залуустаа уншихыг хичээнгүйлэн зөвлөж байна.

Энэ ном Миний бяслаг хаачив? нэртэйгээр Монголоор хэвлэгдсэн бөгөөд гадуур хайвал олдоц элбэг байгаа байх. Үүнийг бичигч би бээр энэхүү номыг орчуулан, хэвлүүлэн гаргаж буй хүмүүстэй болон Спенсер гуайтай огтхон ч холбоогүй бөгөөд, танихгүй. Гол нь энэхүү ном нь надад маш их таалагдсан, хүмүүст өөрийгөө дахин нээж, танихад нь туслаж чадах ном учраас анд нөхдийгөө ч гэсэн уншаарай гэх гэсийм.

Мэндчилгээний оронд

Зээ... Сарын сайныг саатан хvлээж, өдрийн сайныг өнжин хүлээж байж уулзаж буй эрхэм блог минь ээ. Аа бас, блог андууд минь ээ. Сайн сууцгааж байв уу? Ойрд блогийн хэмээх ертөнцөд хөл тавиагүй, хэсэг зуур урдны танилтайгаа бишүүрхэн барин уулзаж буй мэт сэтгэгдэл төрсөөр нэлээн удаан уншиж суулаа, сайхан байлаа.

Блогийг завтай хүний ажил гэдэгтэй бараг эвлэрэх шахсаныгаа нуух юун. Тэгэхээр урд нь би бээр зав зайгаар дүүрэн этгээд байжээ гэх нь. Амьдрал хаа ч байлаа гэсэн хүнээсээ шалтгаалаад өөр өөр хэмнэлтэй өрнөдөг юм байна. Нөгөө нэг галзуу хэмнэл чинь тэнд үлдсэн биш, намайг дагаад яваад байдаг болчихсон байвал яах вэ? Эндээс ерөнхийдөө бол зав гээч нь цаг төлөвлөж сурсан хүмүүст л байдаг буюу олддог этгээд гэдэг дүгнэлт гаргаж ирсэн. Байнга завтай байдаг нөхдүүдийн хувьд бол төлөвлөөд байх ажилгүй буюу үндсэндээ үхмэл давхрагынхан гэчүүл жаалууд бүү уурлагтий.

Нээрээ, нэг инээдтэй юм дуулгахад сvvлийн хэд хоногийн хугацаанд дэлгvvрийн лангуун дээр өрөлт хийж сурлаа гэвэл бас яаг яасан байх вэ? Инээдтэй сонсогдож байгаа биз? Гэхдээ хэрэгтэйдээ тулвал маш их хэрэгтэй зүйлсийг цаашид сурах төлөвтэй дэг.

Монгол улс маань бахь байдгаараа наманйгаа угтаж авсанд эхэндээ дурамжхан байх гээд байсан авч одоо бол ийм зэрэгтэй байгаад нь баярладаг болоод байна. Энэ сэдвийг ингэсгээд орхихгүй бол даамжруулж болохгүй зэрэглэлтэй сэдвүүдийн тоонд хүч түрэн орж ирсэн кандидат юм байгаан.

Завшааныг ашиглаад зарын чанартай нэгэн зүйлийг дуулгахад, та бүхэн миний энэ блог хуудасны доор байх Mobile DJ гэсэн баннерийг нэг дараад үзээдхээрэй. Тэгээд комментоо энд үлдээвэл би бээр баярлах байна. Хүн хүнээ баярлуулах ч бас сайн үйлсийн нэг шүү дээ хө.

Зvгээр л

Сүүлийн хэдэн хоногт хэд хэдэн кино үзэж, хэд хэдэн газраар орж, хэд хэдэн хүнд тусалсаар өнгөрөөв. Аа бас нэг мюзикал концерт DVD-р үзсэн юм байна.

Pursuit of Happyness гээд киног анх гарж байх үед нь ид завгүй гүйсээр театрт үзэж амжаагүй, сая DVD дээр гарахаар нь үзлээ. Үнэхээр их таалагдав. Уилл Смит за 5 биш юмаа гэхэд 4 одтой жүжигчин болжээ. Гайхамшигтай сайн тоглосон байна лээ шүү. Энэ киног ихэнх хүмүүс узсэн гэж бодож байгаа боловч киног хүндэтгэх үүднээс тайлбарыг дараа оруулна гэж бодоод байгаа.

The Freedom Writers гээд бас л жаатай кино үзлээ. Арьс өнгөний тэмцэл, хор уршиг, яагаад хоорондоо ингэж их үзэн ядалцаад байдгийг, ингэхгvйгээр амьдрах боломж маш их бийг харуулсан кино. Үндсэндээ Америк хэмээх орны тухай л юм уу даа. Энэ кино ч бас их таалагдсан.

Candy гээд бас нэг кино байна аа. Бурхан минь, яасан ч хүнд амьдралаар амьдардаг улсууд вэ дээ. Өмнөөс нь үхээд өгмөөр санагдаж байна лээ. Хар тамхиа гэж...

Пинк Флойд хамтлагийн ид мандан бадарч байх үедээ хийлгэсэн Live at Pompeii гээд кино концерт үзлээ. Гайхамшигтай. Таашаал гэж үүнийг л хэлдэг байх. Би үгээр илэрхийлж үнэхээр чадахгүй юм шиг байна дөө. Хүмүүс тэгж байгаад олоод үзчихвэл миний мэдрэмжийг мэдрэх байх.

Өө нээрээ, мартсанаас би нэг бүтэн сайнд алимны компот гэдэг юм хийгээд идчихсэн чинь хүмүүс жорыг нь гээд байсан. Жорсоод байх юмгүй ээ, би л өөрөө компот гээд их зоригтойгоор нэрлэчихсэн юм. Алимаа хальснаас нь салгаад, доторх үрийг нь цэвэрлээд, сайн угааж байгаад л усанд буцалгах хэрэгтэй. Жаахан өтгөн болгомоор байвал багавтар усанд удаан буцалгах хэрэгтэй, шингэн байлгамаар байвал их усанд хэт удаан биш буцалгах хэрэгтэй. Би бол дээрээс нь элсэн чихэр, шингэн лимоны хүчил гэх мэтхэнийг нэмээд л болгочихсон. Минийх жаахан өтгөндүү талдаа болсон л доо. Ойролцоогоор 45 минут орчим л буцалгасан байх. Гаргаж ирээд сайтар хөргөөд, хүв хүйтнээр нь хэрэглэхэд янзтай байсан. Гол нь хүний амт тааруулах авъяас л мэдэх байх даа. Часхийсэн гоё амттайг хийгээрэй гэж жор асуугаад байсан улсуудад хүсэх байна.

Ойрд зав муутай, үүний дараагийн бичлэг өөр тивээс хийгдэх байх гэж бодоод байгаа. Баяртай, нөхөд өө!

Неверландын эрэлд

Finding Neverland

2004 оны 11 сард нээлтээ хийсэн

Найруулагч: Mark Foster

Дvрvvдэд: Johnny Depp, Kate Winslet, Julie Christie, Dustin Hoffman

Тєрєл: Драма

Yргэлжлэх хугацаа: 1 цаг 46 минут.

Шагнал: Academy Award 2004.

Peter Pan-ы vлгэрийг ихэнх хvмvvс мэддэг байх гэж бодож байна. Yлгэрийн орны сахилгагvй ханхvv. Хvvхдvvдийн сайн найз, хурдан шалмаг хєдєлгєєнтэй, єє тэгээд хамгийн гол нь агаарт дvvлэн нисэж чаддаг. Энэ vлгэр л гэхэд єєрєє гайхамшигтай зохиол билээ. Дэлхийн сонгодог зохиолуудын нэг болж чадсан энэхvv vлгэрийг хэн, хэрхэн яаж зохиосон тухай энэ кинонд єгvvлдэг.
.

Би vнэндээ киноны талаар мэдлэг маруухан нэгэн л дээ. Кино шvvмжлэх, хооронд нь харьцуулалт, дvгнэлт хийх тvвшингийн хvн бол би яавч биш. Гэхдээ энэ кино миний vзсэн бvх кинонууд дундаас маш том сэтгэгдэл vлдээсэн хэдхээн кинонуудын нэгэнд зvй ёсоор тооцогдох бvтээл билээ. Кинонд оролцон тоглож байгаа жvжигчид болгон єєрийнхєє дvрийг гайхамшигтай амилуулж чадсан бvтээл болсон гэж боддог. Кино vзээд дуусахад єєр ертєнцєд очоод ирсэн мэт, сэтгэл дvvрэн, хангалуун таашаал авсан байхыг би хvсдэг бєгєєд энэ кино надад чухам тэр таашаалыг эдлvvлж чадсан бvтээл билээ.
.

Кино бvхэлдээ зохиолч J. M. Barrie (Johhny Depp) хэмээх хvний тухай, тэр хvн хэрхэн яаж Peter Pan хэмээх гайхамшигтай vлгэр бичсэн тухай єгvvлдэг. Зохиолчийн ер бусын авъяас чадвар, уран сэтгэмж зэргийг vзvvлэхээс гадна, гэр бvлийн амьдралын зєрчил гэх зэргийг vзvvлнэ. Barrie-гийн ургуулан бодож буй хэсгийг vзэхэд тэр хэсэг нь зvгээр л дэлгэц дотроос амилаад миний эргэн тойронд гараад ирж буй мэт л сэтгэгдэл тєрvvлсэн билээ.
.

Би Johnny Depp-ийн тоглосон бараг бvх киног vзсэн гэж хэлэхэд худал хэлсэн болохгvй бєгєєд урд ємнє нь гэмт хэрэгтэн, мєрдєгч, эрэн сурвалжлагч, дээрэмчин, хайчин гарт гээд ихэвчилэн vл бvтэх, этгээд хvний дvрд тоглож байсныг бодолцож vзээд зохиолч хvний дvрд ийм чадварлаг тоглосныг нь биширсэн. Киног vзэж байхад тvvний дvрээс Johnny Depp-ийг биш, харин зохиолч J. M. Barrie-г дандаа харж байлаа.
.

Peter болон Michael нарыг дурдахгvй єнгєрж боломгvй. Энэ 2 жаалхvv гайхамшигт киноны доторх гайхамшиг болсон билээ. Магадгvй би Бритиш акцентанд дуртай болоод ч тэр юм уу, энэ 2 жаалын дvр надад маш гvнзгий сэтгэгдэл vлдээсэн гэж хэлж болно.
.

Киноны хєгжмийн тухай бичилгvй єнгєрвєл алдас болно байх. Yйл явдалтайгаа дэндvv сайн зохицож, наалдаж чадсан, vлгэрийн юм шиг уран тансаг, чих уруу зєєлнєєр урсан орох гайхамшигт аялгуу. Киноны хєгжмийг бичсэн Jan A.P. Kaczmarek гэдэг хvн энэ бvтээлээрээ 2004 оны Academy Award шагнал авсан гээд бодохоор ойлгомжтой байгаа байх аа.
.

Энэ киног vзээгvй яваа хvн цєєхєн байх гэж бодож байна. Хэрвээ vзээгvй байгаа бол ЗААВАЛ vзэхийг санал болгож байна. Магадгvй та цуглуулгандаа оруулах ёстой кинонуудын нэг нь ч байж болох.

Ээж ээ, хvv нь таньдаа хайртай

Одоогоос 10 жилийн ємнє би шавилхан бацаан байхдаа нэг удаа дvрсгvйтээд найзуудтайгаа нийлж шар айраг ууж сонирхоё гэж бодоод ууж билээ. Орцондоо, яг гэрийнхээ vvдэнд шатан дээр сууж уучаад гэртээ явж ормогцоо аавдаа баригдаж хєєрхєн бангадуулж байсан минь ерєєсєє санаанаас гардаггvй юм. Та бvхэн намайг хєгжилтэй явдал бичих гэж байна гэж бодно уу? Єршєєгєєрэй, энэ удаа би ээжийнхээ тухай хэдхээн vг бичихийг хvссэн юм.

.

Тэр орой толгойгоо эргэтэл аавдаа загнуулж суухад минь ээж харин яагаад ч юм єрєєнєєсєє толгойгоо ч цухулгаагvй юм. Сvvлдээ ааваасаа биш, ээжийгээ гомдоочихов уу даа гэсэн бодолдоо автаж ээжээсээ илvv айж билээ. Маргааш єглєє нь сэрдгээрээ сэрж цvнхээ аваад хичээлдээ явсансан. Эхний цагийн лекцийг бичиж тэмдэглэх санаатай дэвтрээ гаргатал дотор нь нэг хуудас цаас. Сєхєєд хартал нэг л танил бичиг. Ээжийн бичиг. Ээж минь яг л цэвэр бичгийн номон дээр vлгэрлэн бичсэн байдаг шиг бичигтэй хvн байдаг юм. Би тэр хуудас цаасыг гаргамагцаа учиргvй айж эхэллээ. Сэмээрхэн дэлгээд хартал "Одко, миний хvv, ээж нь чамтай яаж ярих учраа ололгvй энэ захиаг бичиж сууна..." гэсэн эхний мєрийг хармагцаа л миний хамар шархираад ирлээ. Хуудас цаасаа эвхэж хармаалаад багшаас зєвшєєрєл авангуутаа гадаа гарлаа. Сургуулийн архан талд байх задгай талбай дээр очиж замын хашлаган дээр суулаа. Эргэн тойронд цав цагаан, бас чамгvй хvйтэн. Эргээд захиагаа тэмтэрсээр гаргаж ирээд уншиж эхэллээ. Ээж минь захиандаа намайг муу хvн гэж зэмлэх гэсэнгvй ээ. Оронд нь хvний газар ганцаархнаа хэрхэн намайг тээж, хорвоо дээр хvн болгож тєрvvлснээ бичжээ. Гэдэс нь томрох тусам сургууль гэр 2-н хоорондох зай нь холдоод буй мэт санагдан, хавагнасан хєл нь улам бvр янгинах болж, тэр замыг туулах гэж олон удаа сууж амарч, заримдаа сэтгэл шантраад уйлж сууснаа бичиж. Ээж аав хоёр маань уг нь ойрхон хотуудад суралцдаг оюутнууд байсан юм. Аав хааяа єєрийн хичээлийн зав зайгаар ээж руу байнга очдог байсан боловч хєл хvндтэй залуухан бvсгvйд ганцаараа хэцvv байсныг би гэнэт мэдэрлээ. Эмч ээжид маань шийгуа сайн ид, хаван чинь бууна, хавангаа буулгахгvй бол хvvхдэд чинь муу гэж хэлсэн болохоор нь ээж маань хичээлээ тараад зам хазайж хvнсний зах уруу алхаж очоод том шийгуа авч, тvvнийгээ тэврээд, гэдэс, дvvрэн ном чихсэн цvнх, шийгуа гуравтаа тvvртэн тvvртэн алхсаар дотуур байрандаа ирдэг байсан тухайгаа бичиж. Хорвоод нэг хvнд амьдрал бэлэглэж байна хэмээн єєрийгєє зоригжуулж байснаа бичиж. Харьков хотын хавар дэндvv гоё болдогийг бичиж (би хавар тєрсєн). Яг хот гэдэг vгэн дээр нулимс дусаад хатсан мєр байна...

...Нэг мэдсэн чинь би асгартал уйлаад сууж байв аа. Ээж минь намайг энэ хорвоод ирvvлэх гэж хориодхон насандаа хvний нутагт ганцаараа, дээрээс нь электроникийн инженер мэргэжил эзэмших (тэр сургуулийг улаан дипломтой тєгссєн хvн нийт 20 орчим байдаг агаад нэг нь ээж минь) гэж хичээл номондоо дарагдан дарагдан зvтгэсэн байтал би дєнгєж уруул дээр минь хэдэн vс ургаж эхлэв vv vгvй юу гомдоож эхэлж байдаг гэж бодох тусам єєрийгєє зvхсээр л... Гэхдээ тэр vед би ээжийн захианы утгыг бvрэн гvйцэд ойлгоогvй явжээ. Єєрєє хvний газар суралцахаар ирсэн хойно оо тэр захианаас бас дахиад л єєр єргєн, гvн утга олж анзаарсан. Хэдий ийм боловч би хэзээ ч тэр захиаг бvрэн гvйцэд ойлгохгvй, ээжийнхээ намайг тєрvvлэх гэж яаж зvдэрж явсаныг бvрэн дvvрэн ойлгохгvй байх даа... Ээж ээ, хvv нь таньдаа хайртай.

Амьдрал юун дээр тогтож байна вэ?

Амьдрал юун дээр тогтож байна вэ? Амьдрахын тeлeeх урам зориг дээр тогтож байдаг гэж боддог. Нэгэнт амьдарч байгаа юм чинь (би амьдрахгvй гээд сайн дураараа vхдэг хvмvvсийн хувьд амьдрал єєрєє байхгvй) аз жаргалтай амьдрах ёстой. Аз жаргалтай амьдрахын тулд түүнийг эрж хайх хэрэгтэй. Энэ эрж хайж байгаа эрэл нь eeрee эргээд хүний амьдралыг хeтeлж байгаа мотив болдог байх. Энэ эрэл тэмцлийг би нийтэд нь амьдрах хvсэл тэмvvлэл, урам зориг хэмээмээр байна. Амьдрал энэ эрэл тэмцэл дээр л тогтоод байна уу даа...

Ганцаараа

Золоо єєрийхєє єрєєнд толгойгоо салаавчлан адар ширтэн хэвтэнэ. Нvд нь адар дээрх цуурхай гарсан зураасыг ширтсэн чигтээ гєлєрчээ. Гэрт нь нам гvм. Тvvнд єєрєєс нь бусад бvх юм хоосон утгагvй санагдах ажээ. Тэр ердєє гав ганцаарханаа л юм шиг. Уг нь тэр ганцаараа биш олуулаа, аав, ээжтэйгээ, эгчтэйгээ, дvvтэйгээ хамт байдаг vе байсаан. Бас найз охинтойгоо ирээдvйгээ тєлєвлєєд алхаж явах vе ч байсан. Гэтэл нэг л єдєр тэрээр ганцаараа болчихсон. Учир нь гэвэл тvvний найз охин жирэмсэн болсон бєгєєд тэрээр энэ тухай ээж аавдаа дуулгахад тэр хоёр нь золтой л чєтгєрийн хvvхэд тєрvvлэх гэж буй аятай эсэргvvцсэн. Юу ярьж байгаа юм, чи одоо дєнгєж хорин дєрєвтэй. Амьдрал эхлэх яагаа ч vгvй байна, цаад охин чинь ч гэсэн чамд нээх их хань болох хvн биш энэ тэр гэсээр тэрхvv явдал эцэг эхийнхээр нь болоод єнгєрсєн. Тэр vед Золоо эхнийх нь бvтээгvй ч дараагийх нь бvтэж л таараа гэж єєртєє чин сэтгэлээсээ хэлсэн. Найз охиндоо ч мєн адил тэгж л хэлсэн. Гэтэл юун дараагийнх нь байтугай тэр хоёр єєрсдєє ч бvтээгvй, хоёр тийшээ болчихсон. Хэн хэнээс нь л болсон байх. Тэр явдлаас хойш Золоо эмэгтэй хvнд сэтгэлээсээ татагдаж vзсэнгvй явсаар 5 жил єнгєрчихєж. Энэ хооронд харин нєгєє бvсгvй нь хvнтэй суусан боловч хvvхэд гаргаагvй. Саяхан хvvхэд єргєж авсан сураг сонсогдож байсан. Тэp явдлаас хойш ээж аавдаа, эгчдээ, дvvдээ хайргvй болчихсон. Яагаадыг єєрєє ч ойлгоогvй. Тэд зvгээр л таньдаг хєндлєнгийн хvмvvс шиг л санагддаг болчихсон. Ялангуяа ээж аав нь. Дvvдээ хайртай л даа. Гэхдээ л єєрийх нь хvvхэд дvv шиг нь хєєрхєн байх байсан гэдэг бодол дvvгээ харах болгонд нь толгойд нь орж ирнэ. Энэ vед тэрээр ээж аавыгаа vзэн яддаг байлаа. Охид бvсгvйчvvдтэй сэтгэлээсээ ойртохгvй боловч тэр дахиад хэд хэдэн бvсгvйтэй учирсан. Гэхдээ хоног тєєрvvлэх л гэж. Золоод бол тэднийг эргvvлж, найрж явах vнэхээр утгагvй санагддаг болчихсон. Тийм учраас зvгээр л хєлсийг нь тєлєєд хоног тєєрvvлчихдэг болсон. Ямар ч утгагуй механик хєдєлгєєн гэж єєртєє хэлсээр єглєє нь буудлаас гардаг болсон байсан…

.

...Дєрвєн сарын ємнє Золоо єєрийгєє ДОХ-той гэдгийг мэдсэн. Хэнээс, хаанаас, яаж яваад авсанаа мэдээгvй. Хоног тєєрvvлж явсан хонгоруудын нэгнээс л авсан байж таараа гэж єєртєє хэнэг ч vгvй хэлсэн. Гэрийхэн нь ч бас мэдсэн. Тэдэнд зvгээр л юу ч болоогvй юм шиг “Би ДОХ тусчихсан байна” гэчихээд єрєє уруугаа яваад орчихсон. Тэр єдрєєс хойш ээж аав хоёр нь тvvнтэй тухтай ярилцах гэж хэд хэдэн удаа гуйгаад дийлээгvй. Нэг удаа ээж нь бvvр єрєєнд нь ороод ирчихсэн “Миний хvv ээжийгээ уучлаарай, таван жилийн ємнє ээж нь их буруу юм хийжээ…” гэж ирээд баахан юм ярьсан. Золоод болохоор ээжийх нь яриа аажмаар холдсоор чив чимээгvй болчихсон. Тэр зvгээр л таазаа ширтээд хэвтээд байсан. Ээж нь хажууд нь сууж мэгшсээр Золоог хэдэнтээ сэгсэрж єєртэйгээ ярихыг шаардаж, гуйсаар єрєєнєєс нь гарсан. Золоод юу ч бодогдоогvй. Зvгээр л бvх юм хоосон оргиод байсан. Ээж аав нь ч, хэвтэж байгаа ор дэвсгэр нь ч, тэр байтугай энэ хорвоо дэлхий тэр чигээрээ хоосон оргиод эхэлсэн. Энэ vеэс л Золоо єєрийгєє гав ганцаараа гэдгийг маш тодоор мэдэрж эхэлсэн. Тvvнд хажуугаар нь болж байгаа бvхэн ямар ч хамаагvй, утгагvй мэт санагдах учир тэр ажлаасаа гарж, ихэнх цагаа єрєєндєє ганцаар тааз ширтэж єнгєрєєдєг болсон. Хоол ч бараг идэхээ байсан. Хvмvvс нэгнийхээ мууд vнэхээр дуртай байдгаас хойш сонингийхон гэж адгийн нохойнууд хvртэл vнэртээд мэдчихсэн єєрийг нь оролдох гэж нэлээн хэд vзсэн. Тэр гэрээсээ ч цухуйгаагvй. Найзууд нь асууж сурагласаар сvvлдээ алга болцгоочихсон. Гэрийхэн нь хvртэл хvн амьтнаас дєлєєд нэг л зожиг болцгоосон. Магадгvй хvн амьтад тэднийхнээс дєлєєд байгаа ч юм билvv. Тvvний євчин одоо хvнд шатандаа орсон гэж эмч нар хэлээд хэдэн ширхэг эм єгсєн. Эм єгєхдєє эмчийн нvд aвралгvй ээ эгчийн дvv гэж хэлэхийг хvсэж буй мэт санагдсан. Золоо багадаа хоёр ч удаа шарлачихсан болохоор тvvний элэг муу. Хаая цєсєєр нь хатгуулж євддєг. ДОХ хvчээ авахтай зэрэгцэн сvvлийн vед элэг нь нэг л биш болоод байгааг Золоо мэдрэх нь мэдэрсэн. Гэхдээ тоогоогvй. Яагаад гэвэл тэр энд удахгvй, тэнд очиход тvvнд элэг хэрэггvй гэдгийг мань хvн мэдэрж байсан…

.

…Золоо гэрээсээ гарлаа. Замд нь 10 жилийн ангийх нь залуу тааралдаж мэнд усыг нь асууж уулзсан боловч Золоо нээх их тоосонгvй. Ангийнх нь залуу тvvнийг нvднээс гарчихаж, євчтэй байгаа юм уу, хэдvvлээ ойрноос нэг тухтай уулзаж, буу халж сууцгаая гэсээр салсан. Сажилсаар ойрмогхон байх дэлгvvрт орлоо. Хармаагаа уудлаад vзэхэд тvvнд яг хоёр шил архины мєнгє байна. Золоо vйлчлэгч бvсгvйд мєнгєє єгч хоёр шил архиа євєртєє хийгээд дэлгvvрээс гараад буцаад сажиллаа. Уг нь тэр насаараа шахуу спирттэй зvйл уух хориотой байсан хvн. Элэг нь дийлэхгvй гээд эмч нар тас хорьдог байсан. Одоо бол тvvнд дийлэх vгvй нь ямар ч падгvй. Мань хvн явсаар байшингийнхаа орц уруу орж шатаар єгссєєр байшингийнхаа дээвэр дээр гарлаа. Энд хэн ч байхгvй. Тагтаанаас єєр хань байхгvй. Хvмvvс тэр доор жирэлзэн харагдана. Тэдэнд бол энэ амьдрал хоосон биш ээ, тэд утгатай амьдарж байгаа хvмvvс. Гэхдээ эцcийн дvндээ хоосон гэдгийг тэд мэдэрдэг ч ойлгохыг хvсдэггvй. Нар жаргах гэж байлаа. Золоо эхний архиа задлаад нар уруу ширтэн сууна. Золоо одоо гав ганцаараа байна. Одоо ч гэж дээ. Ер нь л ганцаараа байдгаас хойш. Тvvний царайд бvдэгхэн инээмсэглэл тодоржээ...

.

2006 оны 6 сар. Лос Анжелес хот

Blow, 2001

2001 оны 4 сарын 6-д нээлтээ хийсэн.

Найрvvлагч: Ted Demme

Дvрvvдэд: Johnny Depp, Penelope Cruz

Орлого: $53,052,472

Vргэлжлэх хугацаа: 119 минут

Ангилал: Драма

.

Энэ киног Америкийн тvvхэн дэх хамгийн том хар тамхины наймаачин George Jung буюу олонд Boston George хэмээх нэрээрээ алдаршсан хvний бодит амьдралаас сэдэвлэн бvтээжээ.

.

Ингээд киног товчхон танилцуулъя.Кино эхлэхдээ бяцхан George-н гэр бvлийн амьдрал гарна. Аав нь хэдийгээр ажил хийх боловч гэр бvлд нь мєнгє хангалттай биш учраас ээж нь байнга vглэж, яньшиж, бид одоо яах болж байна гэдэг асуултаар нєхрийгєє зовоож байдаг. Нэг бус удаа нєхєр хvv 2-оо орхиод явж байсан бvсгvй. Ерєнхийдєє тарчигхан амьдралтай жирийн л нэг Америк айл. Бяцхан хvv аавдаа "Би гэр бvлээ хангалуун байлгадаг аав болно" хэмээдэг.

.

Удалгvй George том болж ємнєд Калифорни муж улсын Лос Анжелес хотод єєрийн найз Тунатай хамт амьдрахаар ирнэ. Тэр 2 анхнаасаа ажил хийж амьдрахыг зориогvй бєгєєд оронд нь амархан аргаар мєнгє олохоор ирсэн улсууд байлаа. Далайн эрэг дээр жижигхэн сууц хєлсєлж амьдраад удалгуй найз Туна нь хар тамхи дамлаж зарах арга олж тэр 2 судалсаар тэр хавийг хар тамхиар хангадаг, тэр хавийгаа хариуцдаг хар тамхины наймаачин Derek гэгчтэй танилцана. Ингээд тэдний бизнес санаанд оромгvй ашигтай болж єргєжиж эхэлнэ. (Миний зvгээс: чухам яг энэ vед Америкт baby boom-ийн vеэр тєрсєн хvvхдvvд дєнгєж насанд хvрч эхэлж байсан бєгєєд, Вьетнамын дайн дуусж цэргээс олон залуус эргэж ирж, хипи гэх мэтийн эрх чєлєєг тунхагладаг стиль урсгалууд хvчээ авч эхэлж байсан нь иймэрхvv бизнес хийх таатай орчин бvрдvvлж єгсєн болов уу). George энэ vед онгоцны vйлчлэгч хийдэг Barbara хэмээх бvсгvйтэй дотноссон бєгєєд тvvгээрээ дамжуулж Чикагод бизнес хийж эхэлнэ.

.

George удалгvй баригдаж 2 жилийн ял сонсох бєгєєд Barbara тvvнийг ийм удаан хvлээж чадахгvй, учир нь тэр уушигны хорт хавдар туссан гэдгээ тvvнд хэлнэ. Улмаар шоронд сууж байх зуур нь Barbara талийгаач болно. Шоронгоос гарж ирээд хэсэг зуур хар тамхины наймаанаас хол явах боловч мєнгєгvйн улмаас эргээд жижиг сажиг наймаа оролдож эхэлнэ. Шоронгоос гарсны дараа ч энэ наймаанд оролцож болохгvй хатуу ял авсан учраас цагдаагийхан дор нь vнэр авч тvvнийг эрж хайгаад эхэлнэ. Энэ vед тэрээр нэгд цагдаагаас хэсэг зуур нуугдах гэсэндээ, хоёрт эцэг эхтэйгээ удаан уулзаагvй учир аав ээж дээрээ хvрч очдог. George-ийн аав нь бvх зvрх сэтгэлээ хvvдээ зориулсан сайн эцэг хvн байдаг. Гэртээ ирээд аавтайгаа аяга тагш виски хувааж уунгаа урдах амьдралаа дурсан ярьж суух зуур ээж нь харин хар тамхины наймаачин манайд орогноод байна хэмээн цагдаа дуудсанаар George дахин шоронд орно.

.

Шоронд суух зуураа George єєрийн хамт нэг камерт хоригдож байсан Diego гэгч Колумб эртэй найз болж улмаар тэр 2 шоронгоос гармагц Diego-гоор дамжуулж Колумбын кокайны зах зээлийг атгадаг Pablo Escobar гэгчтэй танилцана. Одоо тэр зєвхєн олсны ургамал зарахаа байгаад оронд нь 100 дахин ашигтай кокайн уруу шилжжээ. Тэр єєрийн Калифорни дахь холбоогоо ашиглаж Pablo-гийн кокайныг Америкад маш амжилттай зарж, Колумбийн мафид маш их нэр хvнд олж байлаа. Yvгээр ч зогсохгvй Колумбийн мафийн нэгэн нєлєє бvхий гишvvний эхнэр болох Mirtha (Penelope Cruz) бvсгvйг салгаад авч суусан. Колумб эрчvvд эхнэрийг нь булаасан эрийг єршєєдєгvй хатуу хуультай боловч тvvнийг яаж ч чадалгvй єнгєрдєг.

.

Тэр 2-н дундаас охин нь болох Kristina тєрєх бєгєєд George энэ vед бараг л азаар наймааны сvлжээнээс гардаг. Хар тамхины наймаагаар оролдохоо байгаад хэсэг хугацааны дараа эхнэр нь урдны наргиан цэнгээнд дуртай зангаа сэргээж тvvний хамтран наймаа хийж байсан бvх тvншvvдийг урьж тvvний тєрсєн єдрийг тэмдэглэнэ. Энэ vед Холбооны мєрдєх товчооныхон цэнгvvнд vйлчлэгч нар болж ороод улмаар тэнд байсан бvх хvмvvсийг баривчилна.

.

George энэ удаа 2014 он хvртэл буюу 72 настай болох хvртэлээ суух ял авна. Тэр шоронд суух хугацаандаа охиноо бодсоор бараг галзуурах бєгєєд охин нь тvvнийг нэг ч удаа эргэж ирээгvй билээ. Энэ кино хийгдэж дууссаны дараа охин нь уг киног vзээд аавыгаа эргэж очсон бєгєєд удаан ирээгvйгээдээ уулчлалт гуйсан байна. George одоо болтол шоронд сууж байгаа.

.

Ерєнхийдєє энэ киног vзэхэд дуу алдан шагшиж, санаа алдаж, сэтгэл догдолж, зурх шимширж, хєєрєн баясаж, vзэн ядсаар дуусгах бєгєєд vнэхээр гайхалтай кино болсон гэж боддог. Хэдийгээр хар тамхины наймаачин хvний тухай боловч зорьсон юмандаа тууштай тэмцсэн хvн амжилтанд хvрч болдог ч зорилго буруу байваас эцэстээ хэн ч биш болж vлддэгийг харуулж чадсан кино. Ядуу амьдралтай жаалхvv хаан хvн шиг баян амьдарч vзээд эргээд хэн ч биш болж байгаа. Єє тэгээд гол нь Johnny Depp-ийг vv? Хэлэх vг алга. Yнэхээр гайхамшигтай жvжигчин. Yзээгvй хvн байвал заавал vзэхийг санал болгож байна.

Алимны комподтой бvтэн сайн

Алкаголь амсахгvй гэсэн амлалтандаа хvрэх гэж чармайж явсаар нэг мэдэхэд 6 сар єнгєрчихєж. Хамгийн сvvлд єчигдєр л уусан юм шиг санагдаад байсан чинь харин хєєрхєн удчихсан байдаг байна шvv. Одоо ч алкаголь гэдэг юм толгойд орж ирэхээ байчихаж, амар л юм. Бие ч хєнгєрєєд, манантай будантай, толгой ангалзаастай, зараа залгиастай єнгєрєєж єєрийгєє хорлодог байсан єдрvvд vгvй болчихоор амьдрал арай л гэрэл гэгээтэй санагдаад ирэх юм. Одоо харин тамхи баагиулахаа зогсоох нэгэн зорилго бий. Нэгээс нєгєєд гэсэн шат дамжлагаар явдаг зvй тогтолыг бодвол энэ зорилго маань ч биелэх боломжтой. Хамгийн гол нь хvv минь чамаас л бvх юм шалтгаална шvv. (хальт єєртєє сургамж айлдав)

Ойрын vед сургууль дууссаныг ч хэлэх vv, за сургууль дуусаад байхдаа ч яахав, сургуулиа тєгссєнийг ч хэлэх vv, амьдрал асар удаан хэмнэлтэй болчихдог байгаа. Урд ємнє нь бусдын блог уруу орж хэдхээн минут ангайсаар блог ертєнцийн хаалгыг хаадаг байсан чинь одоо бол дотор нь орж суучаад хэл амаа билvvддэг болох гээд байх шиг байна. Энэ ч завтай холбоотой асуудал л даа.

Хvмvvсийн блогноос нэг уур амьсгал их vнэртээд байхын. Юу вэ гэвээс одоо блог дотор ПР хийхийн гайхамшиг оршоод байгаамуу даа. Далдуураа бvгд шахуу л ПР. Энэ нь ч надад их таалагдаад байгаа. Хvнд єєрийгєє таниулах нэг ч гэсэн боломжийг алдахгvй ашиглаж байгаа сэргэлэн блогчидод єндєр амжилт хvсье.

Гэснээс, яг одоо бvтэн сайны vд дунд болж байна. Манай хvрш айлууд Латинонууд байдийн. Тэхээр єнєєдєр бол миний хувьд Латин Америкийн манайхаар бол ардын дууг нь шахааны сонсож єнгєрєєдєг єдєр. Пижигнvvлж єгнє шvv дээ. Ми аморэ, ми аморэ л гээд байна. Яасан ч дуусдаггvй дурлалтай, гал халуун цустай ард тvмэн юм. Энэ нь ч халуун чинжvvг талхтай андуурж хэрэглэдэгтэй нь холбоотой байх л даа. Ам нь дарвигнаад ирэхээрээ Ми Аморэ гэж уулга алддаг байх гэсэн. Би уг нь утгыг нь миний хайраа гэсэн vг юм байх гэж боддог байсан, олон сонсоод ирэхнээ утга нь уулга алдахын нэгэн хэлбэр шиг сонсогдоод ирэх юм билээ. Манай нєгєє сєєсгєр шар Мээдээ хvртэл ингэж уулга алдаад байгаам биш vv? Ми аморэ гэж.

Сvvлийн vед єдєрт ганцхан удаа хоол идчээд болоод байна гэвэл итгэх vv? Би ч єєрєє гайхаад л байгаан. Єлсєхгvй юм энэ ходоод чинь. Хvчээр хоол чихэлтэй нь биш. Харин шингэн юмны хэрэглээ бараг 3 дахин нэмэгдэж байгаа. Бодвол єнєєх турна гэдэг нь идэвхитэй єрнєж байгаа байх даа. Сайн л биз, ядаж бие хєнгєрєєд, хєдєлгєєн ихсээд байх болтой юм. Ингэснээр би бодьсадва болох гэж байгаан.

Удахгvй єнєєх миний хамгийн дуртай инээдмийн баяр болно. Яажшуухан дэггvйтдэг юм билээ гэж одооноос толгойгоо гашилгаж эхлээд байгаа. Хамт амьдардаг хэдийгээ, таньдаг хэдийгээ нэг сайхан дєнгєчих юмсан, яах уу хvмvvс ээ?

Миний уншиж байгаа ном дуусах гэж байгаа. Jack Weatherford гэдэг хvний бичсэн Genggis Khan and Making of the Modern World гэсэн ном. Part travelogue, part epic narative. Мань хvн яс юман дээрээ надаас илvv Чингисийн фэн байгаа байхгvй юу. Уншчихсан байхад яг одоо Монголд гараад гомдол татлаад байгаа нєгєє Япон Чингис киноноос илvv кайф авах ном. Монгол хэл дээр байдаг эсэхийг нь мэдэхгvй, байгаа байх гэж бодож байна.

Гэснээс яг одоо хєргєгчинд байгаа 10 кил алимаар муудахаас нь ємнє компот хийж идэх тєлєвлєгєєтэй байгаа. Компот гэмээ нь компот билээ, исээд ирэхээрээ дарс билээ, дарс гэмээ нь дарс билээ, ихдvvлээд уувал согтуу билээ гэж. Исэхээс нь ємнє нь идэж дуусгана даа, гэдсэнд ороод исчихгvй л байлгvй. За баяртай, компотоо хийлээ.

Trance in freeway

Хурдны зам буюу Freeway. Сайхан эд шvv нээрээ. Ажил хєнгєвчилнє, цаг товчилно гээд л. Давхих дуртай залуу хvнд бол ид бахаа хангаж авдаг газар. Жирэлзээд л ,жирэлзээд л... Тогтмол 120 км/цагийн хурдтай давхиад байна гээд бодоод vз дээ. Манай эндхийн хурдны замууд ерєнхийдєє трафик буюу тvгжрэл ихтэйд нь тооцогдоод байдийн. Єдрийн цагаар шvv дээ. Харин оройн цагаар юм уу эсвэл бvvр шєнє бол янзтай. Салхи татуулаад л байх нь тэр дээ. Далай орох гээд, эсвэл далайн эрэг дээр хэвтэж байгаад буцаад давхих ч бас л нэгэн кайф шvv.

Давхих зуураа яавал гоё гээч? Галзуу транс чангаар сонсоод давхихад vнэн гаажтай. Эсрэг урсгалын машинуудын гэрэл сунайсан урт цагаан зураас болж харагдаад л, миний урсгалд байгаануудых нь болохоор улаан зурааснууд болж харагдаад л, чихэнд, бvх биенд, зvрхэнд хvртэл трансын доргио хэмнэл нэвчээд л. Юу ч бодохгуй, юу ч санахгуй, зєвхєн би, машин, зам, транс... ингээд л хорвоо ертєнц дуусчихаж байгаан. Ингэж давхиж vзсэнvvд нь миний мэдэрдэг мэдрэмжийг амталж vзсэн байх, мэдрээгvйнvvд нь боломж гарвал битгий алдаарай...

Зэрэглээ мэт 3-р сар

Энэ 3-р сар ер нь юу болоод байна аа? Нээх их баярласан, манарсан, дуниартсан сар болоод хvvе хаая гэхийн зуургvй єнгєрчих бололтой юм аа. Энэ сард таардаг, таардаг ч гэж дээ, манайхны тааруулчихдаг энэ Мартын 8, Цэргийн баяр хоёр маань арай л дэндvv баярууд шиг санагдаад байдийн.

Мартын 8 гэхээр л хvvхнvvдийн дуу нь чангараад л, ганц тохиолддог баяраараа сайхан баярлана аа ч гэх шиг. Жилжингээ л баярладаг биз дээ бид чинь одоо? Ангийн хэдэн халтар банди нар яаж баярлуулах бол, ажлын хэдэн унхиа муутай залуучууд юм бодож байгаа болов уу гээд Мартын 8 дєхєєд ирэхээр л жиг жуг гэлцээд. Бас болоогvй ээ, хvйтэн хатуу байгааг ч тоохгvй нvцгэн шахуу гvйлдээд л. Эрчvvд нь болохоор єєрийн таньдаг мэддэг, эргvvлдэг хэдэн хvvхнvvдээ гомдоож рейтингээ унагаачихгvй, бас далдуураа 10 хоногийн дараа єєрєє бас хєєрхєн баярлачих тєлєвлєгєєтэй тэрvvхэндээ сандарж гvйлдээд л. Ингэн ингэн архидах хэрэг байгаа ч юм уу, vгvй ч юм уу.

Цэргийн баяр гэхээр єнєє эрчvvд нь цэрэгт явсан, яваагvй хамаа байхгvй том дуугаар єє би чинь эр хvн л юм чинь гэж пээдэлзээд л. Цэрэгт яваагvйнvvдийг нь бvvр ярилтгvй, цэрэгт яваад албаа хаагаад дуусчихсан атлаа би чинь цэргийн хvн шvv дээ гэж ирээд л ханхалзаад унах юм. Єнєєх хэдэн хvvхнvvд нь 10 хоногийн ємнє дайлуулсныхаа горыг амсаж бас л тэрvvхэндээ сандарцгаагаад л. Ингэн ингэн архидах хэрэг байна уу?

Ер нь хараад байхнээ энэ 2 баярыг манайхан архидах шалтаг болгож тэмдэглэх нь дэндvv тvгээмэл юм даа. Мартын 8-р гудамжаар согтуу харчуул гуйвахыг нь харахад аягvй бол цэнхэр этгээд юм бол уу гэж сэжиглэмээр, бас цэргийн баяраар дуу нь чангарчихсан хvvхнуудийг хараад аль ангийн байлдагч юм бол гэж эндvvрмээр. Угтаа Мартын 8 чинь Олон Улсын Эмэгтэйчvvдйин Эрх Ашгийг Хамгаалах Єдєр юм гээ биз дээ? Yvнийг ч гэсэн сайхан л гуйвуулж орхих юм. Эмэгтэйчvvд ч гэсэн архи уух эрхтэй биз дээ? Тэр эрхээ хамгаалж, эдэлж байна аа ч гэх шиг. Цэргийн баяр гэдэг чинь эх орныхоо тєлєє алба хааж байгаа, манаанд зогсож байгаа эрчvvдйин л баяр баймаар юм. Гэтэл би чинь эхээсээ тєрєхдєє цэргийн батлахтайгаа тєрчихсєн юм шvv дээ гэж ирээд л далим гаргаад.

Бас болоогvй ээ, хачирлаад яриад байвал их юм байна. Казах ард тvмний баяр Наурызаар бааранд орж суучаад за баярын мэнд гээд хундага тулгаад архидаад байгаа Монгол залуучуудыг яг юу гэж ойлгох вэ? Эд нар дээрээс нэмэгдээд єнєєх Загасны ордныхны тєрсєн єдєр энэ тэр гээд баярлах єдєр, шалтаг мундахгvй. Yр дvнд нь єнєєх 3-р сар маань манан будантай, зэрэглээ мэт жирэлзээд л єнгєрчих юм...

Хубилай хааны шийдвэрийн тухай таамаглал

Хубилай хэмээх их хаанаа муулсан, сайлсан янз бvрийн л юм энд тэндээс унших юм. Хvмvvсийн гол шvvмжлээд байгаа шалтгаан нь Их Монгол Гvрний нийслэл Хархорин хотыг урагш нь одоогийн Бээжин уруу шилжуулсэн нь vнэхээр болчимгvй vйлдэл гээд байдаг юм байна. Би энэ талаар єєрийн бодож явдагаа бичмээр санагдаад vvнийг бичиж сууна.

Миний бодлоор бол тухайн vеийн нийслэлийг тэгж шилжvvлсэн нь тийм ч буруу алхам байгаагvй, харин ч их бодлоготой алхам байсан юм болов уу гэж боддог юм. Учир юу вэ гэвээс Монгол хэмээх цусыг Хятад vндэстэний цустай холилдож, бvрэн уусан, устаж vгvй болохоос (ингэж ууссан Манж нарын тvvх бий) ингэж засаг захиргааныхаа тєвийг шилжvvлснээрээ авч vлдэж чадсан болов уу гэж бодогдоод байдаг. Мэдээж єєрсдєєсєє тооны хувьд хавьгуй илvv Хан vндэстэний нутгийг байлдан эзэлсэн улс чинь тэндээ эзэн суух нь ойлгомжтой. Тэхээр эзэн суухын тулд тухайн vеийн Монгол хаад, ноёдод хоёр сонголт гарж ирсэн байж болох.

Нэгд нь одоогийн Хятадын нутаг дэвсгэрийг алс районд тооцож, Хархорингоос удирдан чиглvvлж байх. Ингэснээр Их Монгол Гvрний нийслэл байрандаа vлдэх боловч нэгэн дээвэр доор нэгдэж байгаагийн хувьд хятадууд арагшаа тал нутаг уруу бєєнєєр орж ирэх байсан болов уу. Yvний vр дvнг би байтугай тэнгэр таашгvй биз ээ.

Харин удаах сонголт нь болвоос нийслэлээ урагш нь хятадуудын дунд нvvлгэж байршуулах. Ингэснээр мэдээж Их Монгол Гvрэн нь хятадын нэгэн ээлжит гvрэн улс мэт (Юань династи) харагдаж буй авч хойд зvгт, тал нутаг уруу нvvдэллэх байсан хятад иргэдийн нvvдлийг vндсэндээ зогсоож чадсан байж магад. Тэгээд ч тухайн vеийн Монгол, Хятад vндэстэнvvд Юань гvрний нэрэн доор Монгол хааны удирдлаганд нэгэн хvчирхэг гvрэн улс болж байсан бєгєєд хvн амын нийт масс нь мэдээж урд зvгийн хятад голдуу ард иргэд байсан байх. Тиймээс тэр олон хvнийг захирахад амар байлгах гэсэндээ нийслэлээ нvvлгэж шилжvvлсэн байх магадлалтай.

Эцэст нь, энэ бvхэн зєвхєн миний дэвшvvлж буй нэгэн таавар хувилбар бєгєєд тvvх яг ийм байсан гэдгийг би ч, та ч хэлж мэдэхгvй. Мєн тvvнчлэн миний дэвшvvлж буй энэ хувилбарыг урд ємнє нь олон хvн дэвшvvлсэн гэдэгт эргэлзэхгvй байгаа учраас би анхдагч хэмээхээс цааргалж байна. Уншигч та харин энэ талаар санаа оноо юу байна?

Хоёр жилийн дараа

Сургуулиа тєгсчихлєє. Гэв гэнэт юу ч бодогдохоо байчих юм. Нєгєє ард нь гарах гээд махраад, зvтгээд, улайраад байсан зvйлийнхээ ард гараадахтал гэнэт толгой хоосон оргиод эхэлдэг байна шvv. Сонин юм аа. Жилийн ємнє шиг санаж байна, сургуулиа тєгслєє гэж байсан нэгэн танилаасаа сэтгэгдэлийг нь асуудах мэдэхгvй ээ, юу ч бодогдохоо байчихлаа гэхийг нь сонсоод инээд хvрч байсансан. Гэтэл єнєєдєр миний ээлж иржээ...

За тэхээр одоо бодохыг хичээе. Яг одоо миний дотор эргэлдээд байгаа мянга, тvмэн бодлыг цэгцлэхийг оролдъё. Америкт ирж суралцсан 2-хон жилийн хугацаанд би маш єєр хvн болжээ. Зєвхєн олж авсан мэдлэгээрээ ч бус, ертєнцийг vзэх vзэл, хувь хvний байр суурь, хvмvvстэй, нийгэмтэй харилцах харьцаа зэрэгт минь асар их єєрчлєлт орчихсон байна. Сайн тал уруугаа ч тэр, муу тал уруугаа ч тэр. Одоо бол би нэлээн шазруун, дотогшоо бодолтой буюу єєртэйгээ их ярьсан, бусдыг анаж, цэгнэсэн нэгэн болчихож. Энэ муу, аль эсвэл сайн гэдгийг ялгаж салгаж хэлж чадахгvй юм байна. Харин ємнє нь байсан омог бардам зан, єєртєє хэт эрдvv байдал зэрэг минь бага зэрэг мохсон санагдаж байна. Энэ ч мэдээж хvний газар, хvний хууль, хvний хvмvvсийн дунд амьдралд бага ч атугай нухуулсных л даа.

Єєрийгєє магтаж байгаа юм биш шvv, гэхдээ харийн оронд суралцсан хvн амьдралын сургуульд бас суралцаад ирдэг гэдэг нь бас оргvй хоосон, худлаа зvйл биш бололтой. Тэхээр би ч гэсэн амьдралд суралцаж, боловсорж яваа юм байна. Yнэндээ, сургуулиасаа илvv єдєр тутмын амьдралаас л асар их зvйл сурсан юм шив дээ. Надад ийм боломжийг олгосон бурханд баярлалаа. Бурхан бурхан гээд байхаар намайг шvтлэгтэн гэж бодов оо, би дараа энэ талаар єєрийн бодлоо бичнэ.

Миний хамгийн гол суралцсан зvйл гэвээс хариуцлагаа ухамсарлах, тvvнийгээ хvлээх, даах чадвар гэчихвэл буруудахгvй байх. Шахалт, шаардлага, зардал єндєртэй нийгэм дунд ямар ч хvн єєрийн эрхгvй эдгээрт суралцдаг юм байна. Суралцаж чадаагvй нь замын дундаас зорилго хазайдаг ажээ. Сар бvрийн байрны тvрээсийн мєнгє, утасны тєлбєр, хоол унд, унаа унашны мєнгє гээд яг тєлєвлєгдсєн цикл дундаас хvн бас єєртєє бага ч атугай зvйл наагаад авж болдог л юм байна.

Єндєр хєгжилтэй орныг єдий дайны байлгаж буй гол зvйл нь тєр засаг нь бус харин хуулиндаа захирагдах иргэд нь байдаг юм байна. Баялгийг бvтээн байгуулж, босгож байгаа гол хvчин зvйл нь тєр засаг нь бус, нєгєє л ухамсартай иргэд нь байдаг юм байна. Жишээ татах гэхээр санаанд юу ч орохгvй байгаа мэт атлаа яг vнэндээ бичихийн аргагvй олон жишээнvvд байна. Наад зах нь хvмvvсийн хоорондын харилцаанаас єгсvvлээд. Бие биетэйгээ эелдэг атлаа хvйтэн харьцах энэ харилцаанд бас нэгэн том тvлхvvр нуугдаж байдаг юм байна...

Удахгvй гэртээ харьлаа даа. Очоод цоо шинэ амьдрал эхлэнэ. Цоо шинэ ирээдvй намайг хvлээж буй. Бvх юм сайхан болох болтугай!

Айдас

Айж явдаг хэдэн зvйлсээ бичмээр санагдаад байх юм. Хамгийн тvрvvнд эрvvл мэнд минь муудах вий гэж айдаг. Ухаан хэдийгээр бурханлаг боловч эрvvл биегvйгээр хол явахгvй. Ийм учраас зорилгодоо хvрэхийн тулд хамгийн эхний ээлжинд эрvvл мэнд маань сайн байгаасай гэж хvсч явдаг.

Тэгээд цаг хугацаа гээч юмнаас ёстой их эмээдэг. Намайг яаж ч байсан хvлээхгvй яваад л байдаг болохоор нэг л эвгvй сэтгэгдэл тєрvvлдэг. Хар багаас цагийн зvvний дууг сонсоод айдас тєрдєг байсан. Нэг л тvгшvvртэй. Одоо бодоход цаг хугацаа л бvхнээс хvчтэй мэт. Магадгvй хvмvvсийн шvтдэг Есvс ч юм уу Буддагаас ч ємнє байсан гэдэг утгаараа бурхнаас ч хvчтэй байх. Бvхнийг шvvж чаддаг, єршєєж уучилдаггvй ганц юм л цаг хугацаа. Цаг хугацааг хэт хурдан (миний хувьд) яваад єнгєрчих вий гэж эмээдэг. Би юу ч хийж амжихгvй байх вий гэхээс. Ингээд бодохоор эргээд л эрvvл байх нь цаг хугацаатай зэрэгцэж орших гол vндэс нь болчихоод байгаан.

Удаад нь бурхан намайг битгий мартамхай болгоосой гэж хvсдэг. Єєрєєр хэлбэл мартамхай болохоос айдаг. Тєлєвлєж байснаа, зорьж яваагаа, vзсэн, дуулснаа мартсанаас vхсэн нь дээр санагдаж байна.

Дараад нь миний орчин тойрон тайван байгаасай гэж хvсдэг. Миний ертєнцєд байгаа хvмvvс бvгд эрvvл саруул байж надад харагдаасай гэж хvсдэг. Єєрєєр хэлбэл тэд миний vнэт зvйлс учраас тэднийгээ эрvvл саруул, сайн сайхан оршоосой гэж хvсэж явдаг.

Бас буруу ойлголцохоос эмээж явдаг. Гэхдээ яалт ч vгvй буруу ойлголцох тохиолдол цєєнгvй. Ялангуяа иймэрхvv distant relationship дээр энэ байнга гардаг хvндрэл. Хvмvvсийн хоорондын харилцаанд body language маш чухал vvрэгтэй. Yvнгvйгээр єєрсдийгєє 100% илэрхийлж чадахгvй. Энэ утгаараа энэ чат, форум гэх мэт зvйлс буруу ойлголцолд маш том хувь нэмэр оруулдаг.

Бусад нь яахав ээ, байх л зvйлс. Хvндлэгдэхгvй байх, vл хvлээн зєвшєєрєгдєх, ад vзэгдэх гэх мэтийн асуудлаас айхгvй. Гол нь би єєрєє урагшлах ёстой. Тэгээд ч амьдралд юу ч тохиолдож магад шvv дээ. Гол нь эрvvл саруул бие хаатай, саруул ой ухаантай, бусадтайгаа маш сайн ойлголцоод, хvнд тусалж чадахгуй бол дараа болчихгvйхэн шиг амьдрах л хамгийн чухал байх. Ийм л зvйлсээс айж явдаг даа. Бурхан биднийг ивээг.

Дуу, дурсамж хоёр

Дуутай холбоотой дурсамж хvн бvхэнд байдаг байх. Ямар нэг дуу сонсохоороо тэр дуунд дуртай байсан vеийн амьдрал нь санаанд нь ороод л. Надад бас ийм дуунууд бий. Хvний амьдралд мартаж болшгvй єдрууд олон тохиолдох агаад тэднээс бусдыг нь хvн сэтгэлдээ дуугаар хадаж vлдээдэг болов уу гэж боддог юм.

Намайг бvvр бага байхад аав маань дээр vеийн Оросын кассет хийж тоглуулдаг нэг том хар хєгжимтэй байж билээ. Намайг унтах болохоор том чихэвч зvvлгэж байгаад Bee Gees-ийн дуунуудыг сонсгодог. Bee Gees-ийн уянгалаг дуунуудад бvvвэйлэгдээд унтдаг хvvхэд байлаа. Тухайн vеийн Соёл Эрдэнэ, Баян Монгол гэх зэргийн ланжгаруудын дууг сонсож єссєн хvvхэд байлаа.

Миний хамгийн анхны єєрийн эзэмшлийн цомог гэвэл Beatles - Help, Queen - Miracle гээд 2 цомог байна. 2-лаа кассетэн дээр байдаг байлаа. Би єєрєє тухайн vед моодонд орж байсан ориг Эрээний чихэвчний хєгжимтэй жаалхvv. Нєгєє 2-оо єдєржингєє эргvvлээд сонсчихдог байж билээ. Удалгvй цуглуулганд минь Snap хамтлагийн цомог нэмэгдсэнсэн.

Намайг 7-р ангид байхад миний хєгжимтэй танилцах явдалд нэг том эргэлт гарсан юм. Тэр нь юу вэ гэхээр тухайн vед дєнгєж шинээр нээгдэж байсан ЭЛБА дэлгvvрээс аав маань надад (надад гэсэн албан ёсны нэртэй боловч ...) систем хєгжим гээчийг авч єгсєн явдал байлаа. Нэг CD уншдаг, 2 кассет уншдаг, ФМ/АМ тунертэй, эквалайзэртай, модон хайрцаг бvхий колонкуудтай. Тухай vедээ хамгийн мундаг хєгжим л байлаа. Yvнээс хойш миний дуутай холбоотой дурсамжууд улам арвин болсон доо. Миний хєгжмийг мялааж манай нэг эгч надад Bee Gees - Greatest Hits CD бэлэглэж билээ. Би vхтлээ баярласан. Хар багын чихэвч зvvсээр унтдаг тэр vед эргээд ирэх шиг л болсон доо. Харин удалгvй нєгєє эгч маань, нєгєє CD-ээ эгчдээ эргvvлээд єгчих, хэрэг гараад байна. Оронд нь чамд Боржингоос 2 шинэ CD авч єгье гээд эргvvлээд авчихаж билээ. Гэхдээ би эгчтэйгээ хамт Боржин орсоон. Боржинг санаж байна уу? Одоогийн Их Монгол Паб байгаа зааланд хєгжмийн дэлгvvр байлаа шvv дээ. Яг л Hi-Fi шиг. Тэнд ороод би эгчээрээ 2 биш 3 CD авахуулж байж санаа амарсан юм даг. Тэр vед чинь Guns'n Roses ид шуугиулж байсан болохоор нь Guns'n Roses хамтлагийн Use Your Illusion 1,2 гэсэн double цомгийг авахуулаад, худалдагч нь намайг Panter сонсож vз хэмээн шахсанаар Pantera - Cowboys From Hell цомгийг бас авахуулчихаж билээ. Ингээд рок...

Дєнгєж шилжилтийн насан дээрээ яваа хvv металл мюзик сонсдог болчихвоо. Сvvлдээ нєгєєхдєє ороод, хєгжмєє чангалчаад дэвхцэж байвал хажуугаар юу ч болж байсан хамаагvй. Тэр vед л Хурд хамтлаг анхныхаа тоглолтыг Улсын Циркэд Хар Салхи нэртэйгээр хийж байлаа шvv дээ. Тэнд ч очиж дэвхцээд л...

ФМ 102.5-г дурдахгуй байхын аргагvй. Намайг хєгжимтэй болохтой зэрэгцээд шахуу ажиллаж эхэсэн радио станц байгаа юм. Нээх их шалитай цуглуулгагvй хvн чинь ФМ 102.5-р явж буй дуунуудыг сонсох дуртай байж билээ. Гэхдээ анхандаа тэднийх Носталгиа гээд дандаа хуучны дуунуудыг явуулдаг байсийм.

Удалгvй Хvvхдийн Ордонд хамт дугуйланд явдаг байсан нэг нєхрєєс болж MC Hammer, 2pac нартай танилцаж билээ. Эхэндээ ч ойлгоогvй дээ. Сvvлдээ харин нэлээн сайн ойлгосон шvv.

Миний vеийхэн бvгд л New Kids on the Block, MC Hammer, Take That нарыг сонсож єссєн байхаа даа. Please don't go girl гээд л амандаа аялчихсан, can't touch this гээд vглэчихсэн явдаг байсансан. Take That хамтлагийн Babe гэдэг дууг уу? Yнэхээр сайхан дvv шvv.

Би харин Хурд сонсож байгаад тухайн vед гарж ирж байсан Camerton, Номинталст зэрэг хамтлагийн шинэ давалгаанд цохиулалгvй єнгєрчихсєн хvvхэд. Yvндээ одоо ч харамсдаггvй. Гэхдээ миний хажууд суудаг охин надтай ярихдаа дандаа л Camerton-ы Болд гэдэг болчихоор нь тухайн vедээ л их уур хvрж байж билээ. Харин энэ 2-с арай ємнєхєн Байзда ах нь будаа болгодог байж билээ. Спортын тєв ордны Б зааланд концерт зохиогоол, бидний vеийхэн орох гэж алаан болоол. Охидууд шахуулаад бvvр уйлалдаж байсан гээд бодохоор ойлгомжтой. Тэнд л анхны флиртvvд болоод єнгєрсєн дєє. Би тэхдээ Байздаг сонсох дургvй байсийм. Зvгээр л vеийн охидыг єдєж чангаах гэж очдог байлаа.

Моторок гээд газар нээгдсэнээр клаб гээчтэй анх танилцаж байж билээ. Тухайн vеийн реп, электро, техно дуунууд яваад л, гоё гоё ах эгч нар бvжиглээд л. Мань мэт нь єєрсдийгєє их том хvн болцгоосон мэт бодоод л. Одоо харвал нэг муу сєєсийсєн банди тэнд сууж байсан даа.

Тэр vеэс хойш олон ч дуунд дуртай болсон доо. Бусдын л адил No Doubt - Don't Speak дууг нэг хэсэг сонссон. Гэхдээ бvvр тэгж єдєржин шєнєжин сонсоогvй ээ. Puff Daddy - I'll be missing you дууны vгийг цээжлээд дагаж vглэдэг болоод л. Michael Learns to Rock хамтлаг надад дуу гэдэг чинь хайр дурлалын тухай байж болдог гэдгийг мэдрvvлсэн дээ. Ємнє нь ихэнхдээ аянд нь, аялгуунд нь болж сонсдог байсан бол энэ хамтлагийн дууг vгэнд нь болж сонсдог болсон. Учир нь би тэр vед анх удаа crush болчихоод гvйж явсан юм...

Мeнх Хeх Тэнгэр, Xууль хоёр

Мeнх тэнгэрийн хvчин дор Мeнхeд орших тэнгэр заятай Монголчууд хэмээн бид eeрсдийгee хэлж, ярьж байдаг билээ. Vнэхээр Мeнх Хeх тэнгэртээ шvтэж, тэнгэрийн зарлигт итгэж, тvvнээс эмээж явсан vедээ Монголчууд бeмбeрцгийн хамгийн хvчирхэг vндэстэн, гvрэн улс байж чаджээ. Ингэж хvчирхэгжиж, эвлэлдэн нэгдэхийн цаана юу байсан бэ? Эзэн Чингис хаан маань байсан гэдэг нь бvгдэд ойлгомжтой. Гэхдээ тэр хvн Мeнх Тэнгэрийн eмнeeс vйл хэргээ хeтeлж явуулаагvй бол, тэнгэрийг шvтэх vзэл дээр ард олны сэтгэлгээг зангидаж чадаагvй бол Монголчууд тэгж хvчирхэгжээ ч vv, vгvй ч vv. Бидний eвeг дээдэс хуулиа ойлгодог, тvvнийгээ сахиж чаддаг, ухамсарын хувьд, сэтгэлгээний хувьд, хvн чанарын хувьд биднээс хамаагvй илvv хvмvvс байсан гэж хааяа бодогддог. Их засаг хуулийг Мeнх Тэнгэрийн тааллаар хэмээн эхэлсэн байдгийг ч энд дурьдах хэрэгтэй болов уу. Тэнгэр ингэж таалж байна, аюугтун, эмээгтvн, сахигтун хэмээсний vр дvнд тэр хууль эрхэмээс эрхэм чухалчлах vнэт зуйл болж чаджээ. Хvчирхэг Монголчуудын дээр Мeнх Хeх Тэнгэр, Их засаг хууль хоёр л оршдог, тvvндээ сэтгэл зvрхнээсээ итгэдэг, эмээдэг, сахин биэлvvлдэг байжээ.
.
Угаас хууль гэж юу вэ? Хууль гэдэг бол нийтээр дагаж мeрдeх хэм хэмжээг хэлнэ ээ гэсэн ерeнхий тодорхойлолт байдаг. Нийгмийн олон тeрлийн харилцааг зохицуулах гэж, чухамдаа хvн таныг ухамсарт хvн болохоор тань нийгэм дунд амьдруулах гэж, нийгмийн харилцаанд зeв оруулах гэж элдэв хууль дvрэм бий болгодог. Єeрeeр хэлвэл таны аж амьдрал хvний нийгэмд илvv амар, хeнгeн байгаасай гэсэндээ, таньтай адил тvм тvмэн хvн ч бас л тань шиг хуулиар зохицуулагдсан нийгэмд аль болох тeвeг багатай, дарамтгvй амьдраасай гэсэндээ хуулийг бий болгосон. Хуулийг нийтээр сахин биeлvvлсэнээр яах вэ? Нийгмийн харилцаа илvv ойлгомжтой, бvтэц хамаагvй илvv амар болох бус уу? Харин хуулийг уландаа гишгэснээр яах вэ? Бэлээхэн хууль, дvрмэн дээр тийм тийм vйл ажиллагааг тэгж тэгж хийх ёстой гэснийг зeрчeeд явбал гажуудалд орно. Мэдээж хэн нэг этгээд хожиж байгаа ч тvvний ард хэн нэг /нэгээр тогтохгvй/ этгээд хохироод vлддэг. Ингээд ялзарал явагдаж эхэлдэг. Ялзарлын vр дvн хуулиа сахих гэхээсээ илvv танил тал хардаг, хэдэн бор юм шовгор болгож хvссэнээ бvтээх гэдэг, ингэснээрээ нийгмийн харилцааг маш бvдvvлгээр арчаагvй дорой болгочихдог байна. Vvнээс ямар vр дvн vvсэх вэ? Нийгэм буюу ард тvмэн тэр аяараа бухимдалд орж, танил тал ихтэй хэсэг нь буюу хамгийн ухамсар дорой хэсэг нь дээшлээд, нийт масс зовлонгийн далайд сэлvvргvй завиар сэлж эхэлдэг байна.
.
Тэгэхээр энэ бvхэн юнаас vvдэлтэй вэ? Зeвхeн нийтээр дагаж мeрдeх хэм хэмжээгээ мeрдeхee байсан, тоохоо байснаас л vvдэлтэй.Энэ эрvvл бус сэтгэлгээнээс ангижрахын тулд бид яах ёстой вэ? Єнeeдрeeс эхэлж eeртэйгee тэмцэх хэрэгтэй. Ухамсарт хvн бvр, ялангуяа залуу хvн бvр. Ядаж дэлгvvрт дугаарлаж сурцгаая, vйлчлvvлж сурцгаая, vйлчилж сурцгаая, хог цаасаа зeв хаяж сурцгаая, шvлсээ хаяхгvй байж сурцгаая, танил талаараа ажилаа амжуулах гэдгээс ичиж сурцгаая. Ийм энгийн зvйлсээс эхэлцгээе. Та бидний шvтээд гvйлдээд байдаг eнeeх бeхчvvд, хэдэн дуучид нь бие дээрээ vлгэр дууриал vзvvлэг. Тэрнийг нь харин олон нийтэд сурталчилья. Тэр бeх аваарь хийчихээд аргалсан юм чинь би гэхийн оронд тэр бeх аваарь хийчихээд хохирлыг барагдуулж, хариуцлагаа хvлээсэн байна, энэ дуучин биеэ ямар сайхан авж явдаг юм бэ гэсэн уур амьсгал давамгайлаад ирэх vед бидэн шиг дагаж хошуурдаг улсад дохио болж л таарна, хvмvvс биэ биэнээсээ санаа нь зовж л таарна. Vр хvvхдээ ч гэсэн зeв хvмvvжvvлье, хууль дvрэм, нийтээр дагаж мeрдeх хэм хэмжээг биелvvлдэг, ойлгодог, эрvvл сэтгэлгээт иргэн болгоцгооё. Энэ л та бидний хeгжилд хувь нэмэр оруулах асар том алхам болно. Ялзармал сэтгэлгээ, ялзарсан нийгмийг дотроос нь, eeрсдeeсee эхэлж цэвэрлэе. Монгол хvний дээр Мeнх Хeх Тэнгэр, Хууль хоёр л орших ёстой. Монголын эрvvл сэтгэлгээт vрс маш олон болтугай!!!

Би амьдралд итгэдэг

Би амьдралд итгэдэг. Амьдралыг хэзээ ч бvрэн тайлагдашгvй оньсого, хэзээ ч устах ёсгvй нандин зvйл, маргааш гэхэд л дурсамж болон хоцрох сонирхол дvvрэн адал явдлын урилга хэмээн ойлгодог. Би амьдрал гээчийн бидэнд eгдeг бие даах чадварыг, eeрийн ирээдvйгээ eeрee л босгох боломжийг шvтдэг. Цонхны цаанаас хаврын анхны нахиаг нулимс дvvрэн нvдээр хараад суух хvнд eвчтэй тэр нэгэн эрхэмийг харахдаа амьдралын аугаа сайхныг, vл тасалдах эрч хvчийг мэдэрдэг. Амьд явахын сайхныг тэр л eвчтeний нvднээс, барианд тvрvvлэн ирсэн холын зайн гvйлтийн тамирчны баяр баяслаас, ач хvvгийнхээ тeрхгvйтэн гvйхийг vзээд тvvнээсээ илvv баярлах эмээгийн харцнаас, гэдсэн дэх хvvхдээ хeдлeхeд баярлан суух эхийн мишээлээс олж хардааг.
.
Би эрх чeлeeнд итгэдэг. Би, бvх хvн eeртee тохиолдох баяр, гунигийг давж гарах сэтгэлийн тэнхээтэй гэдэгт, бие хvн бvхэн eeрийнх нь дур сонирхлын эсрэг хvчин зvйлсийг эсэргvvцэх чадалтай гэдэгт итгэдэг. Би иргэдээ алив зvйлд албаддаггvй, тэдний хvсэл зорилгыг эн тэргvvнд тавидаг, тэрхvv хvсэл зорилгыг нь хуулиар хамгаалж, дархлаажуулдаг, хувь хvнийг аливаа нэгэн дарамтаас хамгаалдаг, жалга довны vзлээр, хувь хvний eeрийнх нь vзэл бодлоор, нас хvйсээр, гадаад vзэмж тeрхeeр ялгаварлан гадуурхах явдлыг таслан зогсоодог, гэм буруутай нь тогтоогдоогvй хэнбугуайг ч болов нэр тeрийг нь хамгаалж байдаг тeр засгийн системийг хvсдэг.
.
Би аз жаргалын тeлeeх эрэл, тэмцэлд итгэдэг. Амжилттай эсэхэд нь биш, эцсийн хvрэх зорилгод нь биш, харин амьдрах урам зоригийг тэжээж байдаг тэрхvv аз жаргалын тeлeeх тэмцлийг eeрийг нь нандигнадаг. Би аялалыг, тvvний хvрэх цэгээс илvv амттайд, ганц хvний ярианаас илvv харилцан яриаг сонирхолтойд, цор ганц хариулт бvхий асуултаас илvv олон сонголттойг нь боломжтойд тооцон эрхэмлэнэ. Би хvмvvсийн хоорондын тэмцэл тэднийг улам хатжуулж, улам хvчирхэгжvvлдэг шиг ээ, хvмvvс тэрхvv тэмцлийн vр дvнд бие биесээ илvv их ойлгодог, илvv уужуу ухаантай болсон байдаг гэдэгт итгэдэг. Хvмvvн бид л бие биедээ аз жаргалыг бэлэглэдэг гэдэгт ч бас итгэж явдаг аа.

Ирээдүй юунаас эхлэх вэ?

Та єєрийнхєє ирээдvйг тєсєєлж чаддаг уу? 10 жил, 15 жил, 20 жилийн дараа чухам ямаршуухан амьдралтай хvн болсон байх вэ гэдгээ тухтайхан суугаад бодож vзэж байв уу?
6
Бvгд л єрхийн тэргvvн, гэрийн эзэгтэй, тодорхой тооны хvvхэдтэй, тогтсон тайван дєлгєєн амьдралтай болсон байна аа гэх биз. Гэхдээ энэ чинь хэр баталгаатай ирээдvй вэ? Тоглоом ч vгvй, єнєєгийн байгаа тvвшин, улс орны байдал зэргийг оролцуулаад нухацтай бодож vзсэн хvн байна уу? Гэрэл гэгээтэй зvйл тєсєєлєгдєж байна гэж зоригтой дуугарах хvн байна уу? Надад бол одоохондоо миний болон, миний ирээдvйд тєрєх vр хvvхдийн ирээдvй туйлын баталгаагvй санагддаг. Энэ янзаараа явбал миний амьдрал хэрхэх нь туйлын тодорхой бус байдалтай байгаа нь мэдрэгддэг. Гэхдээ би гэрэл гэгээнд дуртай, би гэрэлт ирээдvйг мєрєєддєг. Гэрэлт ирээдуйн тухай ярихаасаа ємнє єнєєдєр хаахна зогсоцгоож байгаагаа нэг харцгаачихъя.

.

Бид хєгжиж байна уу? Хєгжил гэж юуг хэлэх вэ? Хотоор дvvрэн холхих машинууд, телевиз, радио, нvд хужирлан гунхах болсон охидыг хэлэх vv? Энэ бол надад хєгжил гэж харагдахгvй байна. Зєвхєн жинхэнэ хєгжлийн сvvдэр, тусгал мэт санагдаж байна. Хєгжлийн онолд "Дагавар хєгжилийн буюу хараат хєгжилийн загвар" хэмээх ойлголт байдаг. Єндєр хєгжилтэй орны хажуу хавирганы орнууд тухайн улсаасаа бvрэн хараат болчихдог. Жишээ нь социализмийн vеийн Орос манай хоёр, одоогийн АНУ, Мексик нар байна. Тэгэхээр бид vнэхээр ирээдvйгээ єєрсдийн гарт оруулж хєгжсєн байна уу? Хєгжлийн гол тvлхvvр нь уламжлалт сэтгэлгээг халж оронд нь ухаалаг, зvй зохистой сэтгэлгээ нийгэмд тєлєвшvvлэхэд оршдог ажээ. Єєрєєр хэлбэл, танил талаараа, хэдэн бор цаасаар ажил тєрєл, алив асуудал проблемоо шийднэ гэхийн оронд бvхнийг хуулийн хvрээнд хийж сурах, хуулиа дээдлэх vзлийг тєлєвшvvлэхээс эхэлдэг ажээ. Єндєр хєгжилтэй орнуудын нууц нь ердєє л vvнд.

.

Монгол бол ондоо гэж vv? Уламжлалт ёс заншилтай, эрхэмлэх зvйлстэй орон учраас шууд єєрчилж болохгvй гэж vv? Тэгвэл Японыг хар л даа. Ёс заншилын хувьд манайхаас бараг илvv гэмээр орон нийгмийнхээ сэтгэхvйг єєрчилж чадсанаар одоо Япон хvн хуулиа дээд зэргээр хvндэлдэг, хуулиасаа эмээдэг болжээ. Бид юугаараа дутуу болчихоод ингээд суугаад байдаг хэрэг билээ? Биeэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад тєрєє зас гэж юутай vнэн vг вэ. Єнєєдєр гэрээ байтугай биeэ ч засаж амжаагvй хvмvvс тєрийг маань барьж байна. Барих нэрийдлээр гэрээ засаж байна, биeэ засаагvй хэвээр л. Биeэ засах гэж ердєє л ухаанаа тэл, ертєнцийг харах єнцгєє тэл гэсэн vг болов уу гэж ойлгодог. Толгойгоо цэнэглэ, гэхдээ гойд хэрэгтэй мэдлэг, мэдээллээр. Єнєєдрєєс эхэлж яагаад болохгvй гэж? Р. Кеннеди уулын орой дээр байшин бариулчихаад эргэн тойронд нь нэг ч модгvй байхаар нь "Би энэ байшингаа сайхан том моддын сvvдэр доор байлгахыг хvсэж байна" гэхэд тvvний зарц нар "Эрхэм ээ, энэ бол 100 жилийн дараа л боломжтой болох зvйл" гэсэн гэдэг. Хариуд нь Р.Кеннеди "Тэгвэл яг одооноос эхэлж энд мод тарь" хэмээн хэлсэн байдаг. Хэдvvлээ ч гэсэн яг одооноос эхэлж "мод тарья." Vр жимс нь гэрэлт ирээдvйд хєтлєн аваачих болно. Монгол эх орныхоо тєлєє бидний vеийн залуус яг одооноос эхлээд тэмцэж эхэлье. Бидний эрин vе айсуй, vvнд бэлдэцгээе. Мєнгє олддог шигээ vрэгдчихнэ, харин баталгаат ирээдvй мєнгєнєєс хэд дахин чухал. Тиймээс хэдvvлээ одооноос дор бvрнээ хичээцгээе. Бидэнд алдаад байх зvйл байхгvй.

Их мэдэхийн гай буюу спортын сэтгvvлч Тамирын тухай

Мань мэтийг дунд ангид байхаас эхлээд л спортын сэтгvvлч Тамир хэмээх годгор ах хүү зурагтаар үзэгдэх болсон. Тэр үеэс хойш мөн ч олон удаа энэ хүнийг харлаа даа. Эхэндээ спорт юм болохоор нь үздэг байлаа. Сүүлдээ Тамир юм болохоор нь үзэхээ больдог боллоо гэж...Хэхэхэ, ингэх шалтгаан байгаа л даа. Мань хүн бол цээж дүүрэн бэлэн үгтэй, сайхан умзад хоолойгоор нэвтрvvлгээ хөтөлдөг нь үнэн.

Жишээ нь өнөөх шахмал хоолойгоороо 7 сарын 16-ы өдөр (!!!) Наадмын бөхийн барилдааныг тайлбарлаж байна. Мэдээж хэрэг бичлэг шүү дээ.

- Зиаа, Сүхбат аварга сэнжигний барьц авсан байна. Энэ барьцнаас хутгаа ирж магадгүй дээ. Заа тээр, хэлж дуусаагүй байтал хутгачихлаа...гэх нь мань хүнд бол сайхан л байх. Мань мэтийн элэг хөших шахаж байгаам чинь. 4 хоногийн өмнө хийсэн хутгааг гүй ээ мөн сайхан мэдэрж тайлбарлаж байгаам шүү.

Мань хүн NBA-д туйлгүй дуртай. Ер нь сагсанд нугасгүй нөхөр л дөө. Арга ч үгүй л дээ, түүний үеийхэн энэ спортоор өвддөг байсийм чинь. Өнөөх NBA-хээ тоглолтыг тайлбарлах бүр ч дуртай. Мэдээж өнөөх нь бас л болоод өнгөрсөн юмны бичлэг шүү дээ.

- За сая Скотти Пиппэн илүү алхалт хийчихлээ, шүүгч нар анзаарсангуй...Хэхэхэ, NBA-д мэргэжлийн сагсчид тоглодогтой адилхан мэргэжлийн шүүгч нар шүүж байгаа шүү дээ. Шүүх шүүхдээ 3 хүн зэрэг гүйлдэж байгаа. Тэр 3-н харж амжаагүй илүү алхамыг манай Тамир олоод харчихдаг. Уг нь мань хүн NBA-д ахлах шүүгч хийх ёстой хүн л дээ.

- ...энэхvv шидэлтийг зөвхөн Майкл Жордан, Хакээм Олажувон, Патрик Ювинг нарын шилдэг тоглогч нар л хийж чаддаг билээ...Мань хүн ер бусын гоё уран шидэлт, эсвэл довтолгоо болгоны дараа ингэж хэлнэ. Арга ч үгүй дээ, түүний үед энэ 3 мандаж явсийм чинь. Гэхдээ л сагс сонирхдог хэн боловч Кобегийн довтолгоог Олажувоныхтой адилтгахгүй гэдгийг мэдэж л байгаа байх даа.

- Шакил О'Нил торгуулийн шидэлт хийхэд бөмбөгнийх нь траэктори үндсэндээ шулуун байдаг учир түүний бөмбөг нэг бол орно, эсвэл орохгүй...Хэхэхэ, шидсэн бөмбөг цагирагт орох эсвэл орохгуй байхаас өөр яадаг болж байна аа? Агаар дээр тогтчихдог юм биш биз? Тэгээд ч энэ хүн спортын нэвтрvvлэгч хүн үү эсвэл физикч баагий юу?

- Монголын холимог оддын тоглолтыг тайлбарлаж байгаа нь. Төвийн тоглогчоор улсын заан Баярсайхан тоглох гэж байна, та бүхэн дэлгэцнээ хошин урлагийн жүжигчин Батзаяа ахыг харж байна, аа энэ шидээд хийж байгаа нь миний бие Тамир байна...хэхэхэ, үүнийг бол тайлбарлаад ч хэрэггvй биз.

- Боксчин Лхагваагийн тоглолтыг тайлбарлаж байна. Эхний үе дээр явж байхад мань хүн, уг нь яг энэ гэдсэнд ороод байгаа цохилтыг эхнээс нь хамгаалсан бол манай Лхагваа ялах байлаа гэцэн сууж байгаам...уурандаа шууд сувгаа сольтол хэлдэг наацан...за за болий болий, мань хүний чих байтугай халууцаж байгаа биз. Гэхдээ л...

Та бүхний дунд Тамирын хамаатан садан байдаг бол намайг өршөөж хайрлаарай.

Sunset in Pacific ocean

Саяхны нэг єдєр надад Лос Анжелес хотын хамгийн єндєр давхар дээр гарж vзэх завшаан тохиолдлоо. Завшаан ч гэж дээ. Дуртай нь гарж болдог л байх л даа. Тэр дээр гарсны дараа надад нэг л єєр мэдрэмж тєрсєн юм. Тэрийгээ та хэдтэй хуваалцая гэж шийдлээ. Vнэндээ бол онгоцоор нисэж яваад томхон хотын дээр буухдаа эргэлдэхэд хот ямар харагддаг вэ, яг тvvн шиг л харагдах ажээ. Тэр доор амьдрал єрнєж байна, дунд нь миний ч амьдрал яваа. Их хотын хэмнэл гээд нэг нэвтрvvлэг UBS-р гардаг даа. Тэр нэвтрvvлгийн нэр энд л яг тохирох мэт санагдсан. 18 сая хvн энэ хотод амьдраад явж байна гэхээр би нэг хэсэг гайхдаг л байлаа. 9 ширхэг Монгол улс энд багтчихсан байна гэж бодоод хааяа єєртєє инээдэг л байлаа. Их хvн зоны хэмнэл гэж vнэхээр агуу байдаг ажээ. Єглєє сэрээл, тархи зvvднээсээ салж амжаагүй байхад л би зам дээр ажил уруугаа хурдалж явах нь олонтаа. Орой дэрэн дээрээ толгой тавиад л маргааш яах ёстойгоо бодож хэвттэл гэнэт нєгєє зам дээрээ ажил уруугаа явж байгаагаар єєрийгєє олох нь жирийн л vзэгдэл. Хvн болгон яарсан, сандарсан, адгасан санагдаал. Хvн болгон цагтай уралдаад л. Хvн болгон мєнгєний хойноос үхэн хатан тэмцээд л. Чухамхүү энэ тэмцэл энд байгаа амьдралыг ийм аймаар галзуу хэмнэлтэй болгож байгаа. Би ч мєн адил унтахад дээр минь дээвэр, доор минь ор, єлсєхєд ходоодонд минь хоол хэрэгтэй учир энэ хэмнэл дунд нэг л мэдэхэд орж явчихсан байсан. Хаанаас ч билээ Монгол гэж тал шигээ дуниартсан жаргалын орон гэж шvлэг уншиж байсан. Тэгвэл энд дуу шигээ, кино шигээ язганасан газар байх ажээ. Би баян болж байвал чи vхсэн ч яахав гэсэн vг хvн бүрийн нvдний ард нуугдаастай. Энэ бол Америк. Єєрсдийнх нь хэлдэгээр хязгааргүй боломжийг чамд єгєх орон. За энэ ч яахав, тэр доор харагдаж байгаа амьдрал. Эргээд нєгєє єндєр давхар дээрээ гаръя...

…Эндээс бvх юм алган дээр тавьсан мэт харагдах нь соньхон. Нєгєє галзуу хэмнэл хүртэл зvгээр л хvvхэлдэйн кино шиг л харагдаж байгаа нь инээд хvргэм. Тэртээд цагааран хєєсрєх Номхон далай харагдаж байна. Нар жаргахдаа яг Номхон далай уруу яваад орчихдогийг би эндээс харлаа. Усан дээр нь зам татуулсаар улаахан нар шингэхийг харах vед би яагаад ч юм iPod-оо гаргаж ирээд Ennio Morricone-гийн Once Upon a Time in America саундтракийг тоглуулчихлаа. Зєєлєн сайхан аялгуу учраас би энэ аялгуунд дуртай байдаг. Тэгээд ч миний нvдний ємнє буй дур зурагтай гайхалтай зохицох шиг санагдсан. Яг энэ vед миний нvдэнд нєгєє галзуу хэмнэл харагдсангvй, зєвхєн шингэж буй нар, хєєсрєн давалгаалж буй далай, хурдны зам дээр давхилдах машинуудын гэрэлнvvд л харагдаж байсан. Юутай сонин дvр зураг гээч.

Зөрөөд өнгөрөх зуур

Одоогоос яг нэг жилийн өмнө төрөлх хотынхоо гудамжаар алхаж явж билээ. Бас ч үгүй харийн нутагт бүтэн жил суучихсан байсан хүн төрөлх гудамжаараа алхахад сэтгэл сэргээд л, зөрөөд өнгөрж байгаа хүн болгон таньдаг юм шиг санагдаад л, би гэдэг хүн нүүр дүүрэн мишээл тодруулчихаад л алхаж явж билээ. Тэр үед харин нэг зүйл намайг эвгvй байдалд их олон удаа оруулж байсансан. Тэр нь юу гээч. Өөдөөс зөрөөд өнгөрж байгаа хүн бүхэн нүд уруу минь цоо ширтээд өнгөрөх нь эгээтэй л цохиод авах гэж буй мэт санагдаад байсан шүү. Үүнийг уншиж буй эрхэм та юун сүртэй юм бэ гэж бодож байж магадгүй. Өмнө нь би ч өөрөө хүнийг тэгж нүд уруу нь цоо ширтээд өнгөрдөг, үүнийгээ ч тоодоггүй, анзаардаггүй нэгэн байсан.

.

.

Гэтэл одоо би өөр болчижээ. Байгаа газар минь хүмүүс зөрөөд өнгөрөхдөө хүний нүд уруу тэгж цоо ширтдэггvй, урдах замаа харсаар бушуухан зөрөөд өнгөрдөг, давчуу коридороор зөрөх хэрэг гарлаа гэхэд нэг нь нуруугаараа хана налан зогсоод, нөгөө нь урдуур нь биед нь аль болох шүргэхгvйг хичээн зөрөхдөө уучлалт гуйсаар зөрдөг ийм л орчинд дасчихсан байх юм. Хүний биед санаатай болон санамсаргүй шүргэхээс санаа зовдог, биедээ хэн нэг нь хүрчихээр хачин адгаж, дургүйцдэг болчихжээ. Эндээс хараад байхад нэг бодлын хүмүүс илүү зожиг, нэг нэгнээсээ хамааралгүй, хоорондоо харилцах харьцаа тодорхой хэмжээгээр хязгаарлагдмал болж буй мэт боловч нөгөө талаар миний ертөнцөд өөр хүн халдаж болохгүй, би ч бас бусдын орчинд буюу аурад халдаж болохгүй байх нь хэн хэндээ амар ч юм шиг... Харин уншигч та юу гэж бодож байна?

Утаанбаатар, миний нийслэл

Зүгээр байхад зүүгээр хатгаад гэдэг шиг энэ Улаанбаатар хотын маань агаар нэг л биш болсон сурагтай. Болсон ч гэж дээ. Ер нь сүүлийн үед өвөлдөө амьсгалах агаар олдохоо байчихаад байгаа нь үнэн л дээ. Гэхдээ сүүлийн 2 жил нүүрсний үнэр үнэртэж үзсэнгүй. Хүмүүийн хэлж яриад байгаагаар бол хэрээс хэтэрсэн бололтой дог. Халширж байна шүү, Улаанбаатарт очно гэхээс. Өвөл нь хүйтэн, ядаж байхад агаар нь авахын аргагүй. Бүүр нөгөө ВВС хүртэл хамгийн бохир агаартай хотоор тодруулсан байх шив. Уг нь хэдхээн жилийн өмнө Бээжинг л өмхий самхайгаар нь дууддаг байсансан. Одоо ч өөрснөө өмхий хотын иргэд болжээ дээ.

Би бодоод байдийн. Утааны үүсээд байгаа шалтгааны тухай. Гэр хороолол хэт их олширсон тул хэмээх тайлбар хүн бүхэнд ойлгомжтой. Мэдээж хүмүүс гэрээ бариад амьдарж байгаа бол тэдэнд цай хоолоо болгох, дулаахан байх зэрэг хэрэгцээнvvд үүсэж л таараа. Тэгээд л өнөөх илчлэг сайтай нүүрс гуай чинь зууханд пижигнэж өгж байгаа юм. Цай хоол болгох, дулаахан байх хэрэгцээг нь өөрөөр зохицуулаад шийдээд өгчихвөл утааны проблем уг нь дарагдмаар л санагдаад байгаа юм. Гэтэл манай төр засаг эрчим хүчний бодлогоо эргэн харахын оронд Утаагуй Зуух төсөл ч гэх шиг дэмий юманд цаг, хөрөнгө их үрэх юм даа.

Яриад байвал их юм байна аа. Наад зах нь Улаанбаатар хотын infrastructure-ээс өгсүүлээд л. Хот төлөвлөлт буюу зам гүүр, байшин барилга, эрчим хүч, цахилгаан дулааны системийг төлөвлөөд сууж байдаг газар ер нь байна уу? Public Engineering мэргэжил эзэмшиж байгаа хүн байна уу ер нь?

Үүнээс гадна нөгөө гэр хороололд оршин суугчдын хэдэн хувь нь хотын уугуул иргэд байна вэ? Эндээс дахиад л сонин тоо гарах байх. Хотжилт буюу хотын соёл гэж бас том сэдэв хөндөгдөж таарах байх. Ингэхэд ер нь Улаанбаатар маань Утаанбаатар болоод, хотын иргэд маань хотжих биш, хөдөөжөөд байна уу даа? Худлаа гэвэл яг одоо ФМ-р зохиолын дуу явж байгаа даа...

Introduction to me

Юуны түрүүнд ийм сайхан юмтай болсондоо их баярлаж байна гэдгээ дуулгах хэрэгтэй болов уу. Үнэндээ бол Цогоо найз маань ийм юм байдаг гэдгийг надад мэдрvvлсэн юм. Цогоод баярлалаа.

Хамгийн эхний бичлэгээ өөрийгөө танилцуулж эхлэх нь зөв болов уу гэж бодож байна. Хараад байхад хүмүүс ихэнх нь ингэдэг бололтой. Би ч өөрөө нийтийн жишгийг эвдэх дургүй хүн. Иймээс би хэн бэ гэдэг асуултыг өөртөө тавиад, түүндээ хариулахыг оролдож эхлэх нь зүйтэй мэт санагдана.

Би хэн бэ? Бусдын нүдээр бол байдаг л нэг залуу. Заримд нь таалагддаг, заримд нь таалагддаггүй. Янз бүрийн ааш зантай, янз бүрийн юм сонирхдог, тэнэгдээ тэнэг, ухаалагдаа ухаалаг. За байз, хараад байсан чинь их л бөөрөнхийлөөд явчих шиг болох юм. Өөрөөр хэлбэл сүүлийн үед ийм бөөрөнхий болчоод байгаа. Урд нь хэт шовх өнцөгтэй байсан үе бий. Гэрчлэх хүмүүс ч олон гэж бодож байна. Одоо харин яагаад ч юм урдны БИ алга болчоод байгаа. Хаачсан бэ? За биш юм аа. Хаана үлдсэн бэ? Хаа нэгтээ цаг хугацаанд хорогдоод үлдчих шиг болсон. Түүний ургэлжлэл БИ нь яг одоо үүнийг бичих гэж бөөрөнхийлөөд сууж байгаа нөхөр.

За юутай ч бага байсан үеэ эргээд нэг дурсаадахъя. Ээждээ биш аавдаа их хайртай хүүхэд байж билээ. Ээж намайг загнадаг, харин аав эрхлvvлдэг байсан болохоор тэр л дээ. Анх бичиж сурж байхад минь муухай бичлээ гээд дуусах гэж байсан дэвтрийг минь ураад хаячихдаг байсан болохоор жаахан хүүгийн хайр яаж ч хурэхэв дээ. Тэглээ гээд миний бичгийн хэлбэр ч сайжраагуй юм даг. Одоо хараад байхад надтай хамт бага ангид сурж байсан хүүхдүүд бүгд яг адилхан "муухай" бичгийн хэлбэртэй шүү. Хэн нь бичсэн нь мэдэгдэхгvй, хоорондоо адилхан муухай бичигнүүд. Жаахан хадуурчихлаа, эргээд бага нас уруугаа.

Ээжийнхээ хүчинд юм уншиж өссөн хүн дээ. Ээж маань надад гоё гоё номнууд авж өгдөг. Заавал унш гэхгvй, авч ирээд л тавьчихдаг. Би нөгөөхийг нь нэг л мэдэхэд уншаад эхэлчихсэн байдаг байсан. Зүсмэл гээд боорцог, нэг шил варенье, халуун байхуу цай, ном бид хэд мөн ч их нийлж цаг нөхцөөдөг байж дээ.

10 жилийн сургуульд сурж байснаа эргээд дурсахад сайхаан. Би чинь 2 анги дамжсан хүн. Эхний маань анги чанга гаруудаар дүүрэн анги байсан. Гэхдээ коллектив их сайтай. Дараагийн анги маань яагаад ч юм овоо юм ойлгодог болж эхэлж байх үедээ нийлсэн хүүхдүүд байсан болохоор надад их дотно санагддаг юм. Магтаад байвал магтаалын үг дуусахгуй агаад манай ангийнхан амьтан хүнээр магтуулсаар байгаад дөжирсөн нөхөд байдаг тул энэ удаа магтахгуй өнрөгсүү. Их магтуулдаг байсан гэхээр нэг л их ном шагайсан улс байсан гэж бодов оо. Хэдийгээр хичээлдээ сайн боловч нууцаар, сэм сэмхэн их сахилгагүйтдэг этгээдvvд байсийм. Юутай ч хөвгvvд нь. Охид маань харин бидний нүднээс далдуур юу хийдэг байсныг чөтгөр бүү мэд ээ. Бид одоо ч хоорондоо холбоотой, үе үехэн уулзчихдаг, сонин хачнаа хуваалцчихдаг.

Энэ л үед анх охидууд чинь харин ч сонирхол татах обьект гэдгийг ухаарж, энэ л үед анхны crash болж, энэ л үед анхны болзоо болж байлаа шуу дээ. My sweet teen ages.

Дараа нь миний их сургуулийн анги маань. Бас л гоё коллектив сайтай анги байсийм. Би ер нь их олон найзтай хүн. Хаа явсан газраа л найз нөхдөөр элбэг баян явдаг хүн. Тэдний маань дунд томоохон байр суурь эзлэх хүмүүс бол их сургуулийн ангийн хэд байгаа юм. Гэхдээ яг үнэнээ хэлэхэд би их сургуульд илүү ур бүтээлтэй жилүүдийг өнгөрөөж болох байсан. Илvv ч гэж дээ. Шуудхан хэлэхэд ер нь л үр бүтээлтэй өнгөрөөх ёстой байсан он жилүүд. Бяцхан харуусал үнэртэж байгаа биз? Гэхдээ зүгээр ээ. Би өөрийнхөөрөө л амьдарж яваа юм. Гол нь миний олж авсан найзууд.

Дараа нь яалаа? Ажилд орсон. Ажил хийсэн. Анхны цалин. Бүгдэнгээр нь гэртээ юм авж билээ. Өөрийн дуртай идэх юм, уух дуртай ундаа. Би ер нь одоо бодоод байхад дэмий юманд их мөнгө үрсэн нөхөр дөө. Дандаа л наргиан, цэнгээнд мөнгөө урж явдаг. Парти анимал гэдэг дууг сонсохоор заримдаа өөрөөсөө жигшинэ гэж жигтэйхэн. Гэхдээ харамсахгуй ээ. Тэр үеэс ч гэсэн өөртөө наагаад авсан юм бий. Яг юу наасан гэж гэж үү? Мэдэхгvй ээ, мэдэхгvй ч гэж дээ. Хэлэхгvй. Ойлгомжтой шуу дээ.
Тэгээд гадагшаа сурахаар явсан. Одоо хүртэл хүний нутагт л байж байна. Ерөнхийдөө туулж өнгөрүүлсэн амьдрал маань товчоор бол ийм л шив дээ. Гэхдээ миний тухай дараа дараагийн бичлэгvvдээс илүү тодорхой олж харж болох байх.